تحلیل نظام تامین مالی شهرداریها در ایران از منظر مدیریت اجرایی با تاکید بر مالیاتها، عوارض محلی، شفافیت مالی و پاسخگویی سازمانی

نظام تامین مالی شهرداریها تنها سازوکاری برای تجهیز منابع نیست، بلکه بخشی از معماری حکمرانی اجرایی شهر است؛ زیرا نوع منبع درآمد، میزان اختیار مدیران محلی، نحوه تخصیص بودجه، کیفیت کنترل داخلی و امکان پاسخخواهی شهروندان را همزمان تحت تاثیر قرار میدهد. هدف پژوهش حاضر تحلیل نظام تامین مالی شهرداریهای ایران از منظر مدیریت اجرایی با تمرکز بر مالیاتها، عوارض محلی، شفافیت مالی و پاسخگویی سازمانی است. پژوهش به روش کتابخانهای و با رویکرد مرور یکپارچه ساختاریافته انجام شده و منابع علمی جدید، گزارشهای سازمان همکاری و توسعه اقتصادی، مطالعات معتبر حوزه مالیه محلی و قوانین اصلی ایران درباره درآمدهای پایدار و مالیات بر ارزش افزوده مورد تحلیل قرار گرفتهاند. یافتهها نشان میدهد مسئله اصلی مالیه شهری ایران را نمیتوان صرفا کمبود درآمددانست؛ چالش بنیادیتر، عدم توازن میان مسئولیتهای اجرایی شهرداری، اختیار واقعی در ایجاد و مدیریت منابع، کیفیت و پایداری سبد درآمدی و ظرفیت نهادی برای گزارشگری و پاسخگویی است. اتکا به عوارض و درآمدهای مرتبط با ساختوساز، نوسان بودجه و تعارض میان اهداف درآمدی و برنامهریزی شهری را تشدید میکند؛ در مقابل، مالیاتهای مشترک و عوارض محلی قاعدهمند میتوانند ثبات بیشتری ایجاد کنند، اما در صورت نبود اختیار، شفافیت فرمول توزیع و پاسخگویی عملکردی، لزوما به استقلال مالی منجر نمیشوند. همچنین شواهد جدید نشان میدهد انتشار صورتهای مالی به خودی خود پاسخگویی ایجاد نمیکند و قابلیت فهم، بهموقع بودن، امکان مقایسه و اتصال اطلاعات مالی به نتایج خدمات شهری اهمیت تعیینکننده دارد. نوآوری پژوهش ارائه چارچوب حکمرانی اجرایی تامین مالی شهرداری(MEFG) است که پنج بعد پایداری و تنوع منابع، اختیار و خوداتکایی مالی، شفافیت قابل استفاده، پاسخگویی سازمانی و کنترل ریسک و عملکرد را در یک مدل مدیریتی یکپارچه میکند. بر مبنای این چارچوب، اصلاح مالیه شهری در ایران نیازمند گذار از مدیریت درآمدمحور کوتاهمدت به حکمرانی مالی دادهمحور، چندمنبعی، شفاف و پاسخگو است.

کلیدواژه ها:

تامین مالی شهرداری ، مدیریت اجرایی ، مالیات محلی ، عوارض محلی ، درآمد پایدار ، شفافیت مالی ، پاسخگویی سازمانی ، حکمرانی شهری