بررسی نقش سیاست گذاری مالی و مدیریت اجرایی در توسعه درآمدهای پایدار شهرداری ها با تاکید بر مالیات های محلی و عوارض شهری

پایداری درآمدی شهرداری ها صرفا محصول افزایش نرخ عوارض یا ایجاد عناوین درآمدی جدید نیست؛ بلکه نتیجه هم زمان طراحی مناسب سیاست مالی و توان مدیریت اجرایی برای تبدیل ظرفیت قانونی درآمد به وصول واقعی، منصفانه و قابل پیش بینی است. هدف پژوهش حاضر تبیین نقش سیاست گذاری مالی و مدیریت اجرایی در توسعه درآمدهای پایدار شهرداری ها در ایران، با تاکید بر مالیات ها و عوارض محلی، و ارائه چارچوبی یکپارچه برای پیوند میان طراحی سیاست»، ظرفیت اجرایی»، اعتماد و تمکینو پایداری درآمداست. پژوهش از نوع کتابخانه ای تحلیلی و مرور ساختاریافته روایتی است. منابع داوری شده جدید، گزارش های معتبر بین المللی و قوانین مرتبط ایران، با تمرکز اصلی بر دوره ۲۰۲۱ تا ۲۰۲۶، بر اساس ارتباط مستقیم با مالیه محلی، مالیات بر املاک، عوارض و بهای خدمات، خوداتکایی مالی، دیجیتالی شدن وصول و حکمرانی مالی انتخاب و تحلیل شدند. یافته ها نشان می دهد که پایداری درآمد شهری چهار پیش شرط مکمل دارد: نخست، تخصیص روشن و باثبات پایه های درآمدی و قواعد منصفانه نرخ گذاری؛ دوم، تنوع بخشی به سبد درآمد و کاهش اتکا به درآمدهای شهرسازی و فروش دارایی؛ سوم، ظرفیت اجرایی در ثبت مودی و ملک، ارزش گذاری، صدور صورتحساب، وصول، مدیریت مطالبات و اجرای ضمانت ها؛ و چهارم، شفافیت هزینه کرد، کیفیت خدمات و اعتماد شهروندان که تمکین را تقویت می کند. شواهد بین المللی نیز نشان می دهد مالیات های مکرر بر املاک به دلیل پایه غیرمتحرک و قابلیت پیوند با خدمات محلی، یکی از مناسب ترین پایه های مالی محلی اند، اما عملکرد آنها به پوشش پایه، کیفیت ارزش گذاری و نسبت وصول وابسته است (گروت و ون، ۲۰۲۴). در ایران، قانون درآمد پایدار و هزینه شهرداری ها و دهیاری ها مصوب ۱۴۰۱ ظرفیت های مهمی برای عوارض محلی، بهای خدمات، عوارض نوسازی، وصول مطالبات و گزارشگری ایجاد کرده، اما فاصله میان ظرفیت حقوقی و ظرفیت اجرایی همچنان مسئله اصلی است. نوآوری مقاله در ارائه چارچوب سیاست–اجرا–اعتماد–درآمد پایدارو مفهوم شکاف تبدیل درآمداست که نشان می دهد هر منبع درآمدی از مرحله ظرفیت قانونی تا وصول واقعی، تحت تاثیر ضرایب ثبت، ارزش گذاری، صورتحساب و وصول قرار دارد. نتیجه اصلی آن است که اصلاح درآمدی موفق در شهرداری ها باید هم زمان سیاست مالی، معماری نهادی، مدیریت عملکرد، داده و فناوری، پاسخگویی و ارتباط مالیات با کیفیت خدمات شهری را اصلاح کند.

کلیدواژه ها:

درآمد پایدار ، شهرداری ، سیاست گذاری مالی ، مدیریت اجرایی ، مالیات محلی ، عوارض شهری ، مالیات بر املاک ، حکمرانی مالی.