بررسی نقش آموزش و فرهنگ ایمنی در کاهش حوادث شغلی در بنادر

حوادث شغلی در بنادر به عنوان یکی از پرخطرترین محیط های کاری جهان، همواره چالش های جدی برای سلامت نیروی کار، بهره وری و پایداری عملیات بندری ایجاد کرده است. این مقاله مروری با هدف بررسی نقش آموزش و فرهنگ ایمنی در کاهش حوادث شغلی در بنادر تدوین شده است. برای این منظور، ادبیات نظری و تجربی موجود در بازه زمانی ۲۰۰۰ تا ۲۰۲۴ میلادی با استفاده از کلیدواژه های مرتبط در پایگاه های علمی معتبر جستجو، غربال و تحلیل شد. یافته های مروری نشان می دهد که آموزش ایمنی، به ویژه آموزش مبتنی بر شایستگی و شبیه سازی، به طور معناداری موجب افزایش آگاهی خطر، بهبود رفتار ایمن و کاهش خطاهای انسانی می شود. همچنین فرهنگ ایمنی مثبت، از طریق تعهد مدیریت، مشارکت کارکنان، ارتباطات باز و یادگیری سازمانی، بستر لازم برای اثربخشی آموزش ها را فراهم می کند. مطالعات نشان می دهد که صرف آموزش بدون فرهنگ سازی پایدار، اثر محدودی بر کاهش حوادث دارد و ترکیب این دو عامل، رویکردی یکپارچه و اثربخش محسوب می شود. علاوه بر این، عوامل سازمانی مانند فشار زمانی، حجم کاری، پاداش های ناسازگار و سبک رهبری ایمنی، نقش تعدیل کننده در رابطه آموزش و کاهش حوادث ایفا می کنند. تجربه بنادر پیشرو نشان می دهد که نظام های مدیریت ایمنی مبتنی بر ریسک، همراه با آموزش مستمر و سنجش دوره ای فرهنگ ایمنی، بیشترین کاهش نرخ حوادث را به همراه داشته است. در مقابل، ضعف در آموزش، نبود ارزیابی اثربخشی و فرهنگ ایمنی منفعل، از موانع اصلی بهبود وضعیت ایمنی در بنادر در حال توسعه است. این مرور نتیجه می گیرد که کاهش پایدار حوادث شغلی در بنادر نیازمند رویکردی سیستمی، ترکیبی از آموزش هدفمند، فرهنگ سازی مستمر، تعهد مدیریت ارشد و بهبود شرایط سازمانی است. در پایان، پیشنهادهایی برای پژوهش های آینده و سیاست گذاری ارائه شده است.

کلیدواژه ها:

آموزش ایمنی ، فرهنگ ایمنی ، حوادث شغلی ، بنادر ، مدیریت ایمنی و بهداشت شغلی