بررسی تهدیدات نوظهور امنیت دریایی و راهکارهای مقابله با آن ها در آبراه های بین المللی

امنیت دریایی به عنوان یکی از ارکان بنیادین امنیت جهانی و اقتصاد بین الملل، در دهه های اخیر با تحولات عمیق و چندلایه ای مواجه شده است که ماهیت، بازیگران و ابزارهای تهدید را دگرگون ساخته است. آبراه های بین المللی همچون تنگه هرمز، تنگه مالاکا، باب المندب، کانال سوئز و تنگه جبل الطارق به دلیل نقش حیاتی در جریان تجارت جهانی، انتقال انرژی و تحرک نیروهای نظامی، همواره کانون رقابت قدرت های بزرگ و عرصه فعالیت بازیگران غیردولتی بوده اند. تهدیدات نوظهور در این حوزه طیفی گسترده را در بر می گیرد؛ از دزدی دریایی مدرن و تروریسم دریایی گرفته تا جنگ ترکیبی، حملات سایبری به زیرساخت های بندری و سیستم های ناوبری، تهدیدات زیست محیطی، قاچاق سلاح و مواد مخدر، مهاجرت غیرقانونی، و به کارگیری فناوری های نوین مانند شناورهای بدون سرنشین و هوش مصنوعی در عملیات خصمانه. این تهدیدات به دلیل ماهیت فراملی، پویا و چندوجهی خود، رویکردهای سنتی مبتنی بر قدرت دریایی صرف را ناکارآمد ساخته و ضرورت بازنگری در سازوکارهای امنیتی را اجتناب ناپذیر کرده اند. مقاله مروری حاضر با روش توصیفی-تحلیلی و با بهره گیری از منابع کتابخانه ای، اسناد بین المللی و پژوهش های معتبر، به بررسی ابعاد گوناگون این تهدیدات و راهکارهای مقابله با آن ها می پردازد. یافته ها نشان می دهد که مقابله موثر با تهدیدات نوظهور مستلزم همکاری چندجانبه، تقویت حقوق بین الملل دریاها، توسعه فناوری های پایش هوشمند، ایجاد سازوکارهای امنیت جمعی منطقه ای، و ارتقای تاب آوری زیرساخت های حیاتی است. در پایان، پیشنهادهایی برای سیاست گذاری موثرتر در سطوح ملی، منطقه ای و بین المللی ارائه می شود.

کلیدواژه ها:

امنیت دریایی ، تهدیدات نوظهور ، آبراه های بین المللی ، تروریسم دریایی ، همکاری چندجانبه