نماز؛ سرچشمه اخلاص، شجاعت و آمادگی جهادی

زمینه و هدف: نماز در آموزه های اسلامی صرفا کنشی تکلیفی یا نیایشی فردی نیست، بلکه کانون پیکربندی شخصیت مومن و خاستگاه تحول روحی، ارادی و اجتماعی به شمار می آید. این پژوهش با هدف واکاوی سازوکار تکوین سه متغیر راهبردی «اخلاص»، «شجاعت» و «آمادگی جهادی» از بستر اقامه نماز در منظومه اندیشه وران معاصر انقلاب اسلامی و مطابقت آن با نظریه های خودکنترلی و بازداری اخلاقی تدوین شده است. روش شناسی: این مطالعه با رویکرد توصیفی–تحلیلی و روش استنادی–انتقادی، داده های متنی را از بیانات و مکتوبات حضرت امام خمینی (ره)، آیت الله خامنه ای، شهید مرتضی مطهری و شهید دکتر سید محمد بهشتی استخراج کرده و یافته ها را در چارچوب مطالعات تجربی معاصر پیرامون خودتنظیم گری دینی تحلیل نموده است. یافته ها: یافته ها نشان می دهد اقامه نماز با زدودن غبار خودبینی و نفی طاغوت های درونی و بیرونی، مبنای «اخلاص» توحیدی را می سازد. از سویی، پیوند عبد با قدرت نامتناهی حق در تکبیر و سجود، ریشه هرگونه هراس دنیوی و ترس از مرگ را بخشکانده و «شجاعت اخلاقی و رزمی» را تولید می کند. در امتداد این دو ساحت، نماز به مثابه مانور روزانه پیوند انضباط، ولایت پذیری و نفی فحشا و منکر، روحیه «آمادگی جهادی» را در هر دو بعد جهاد اکبر و جهاد اصغر پایدار می سازد. نتیجه گیری: نماز اصیل، پیوستار لاینفک خودسازی فردی و کنشگری تمدنی است؛ به گونه ای که انفکاک جهاد از محراب به انحطاط عمل می انجامد و جهادورزی بدون پشتوانه نماز به خشونت تهی از آرمان بدل می گردد.

کلیدواژه ها:

نماز ، اخلاص ، شجاعت ، آمادگی جهادی ، اندیشه انقلاب اسلامی ، خودتنظیم گری ، شهید مطهری ، شهید بهشتی