تحلیلی بر استدلال های قرآنی جریان برائتی ها در مخالفت با تقریب مذاهب

جریان فکری برائتی ها (معروف به جریان شیرازی) با برجسته سازی آموزه تولی و تبری و ارائه خوانشی خاص و تنگ نظرانه از قرآن، هرگونه حرکت تقریبی میان مذاهب اسلامی را نفی می کند و آن را مغایر با مفاهیم اصیل دینی می داند؛ این جریان گاه با لعن خلفا و مقدسات اهل سنت، تقریب مذاهب را نه تنها بی فایده بلکه مخالف دین معرفی می کند و برای رفتارهای خود استدلال های قرآنی نیز اقامه می کند. پژوهش حاضر با تمرکز بر منابع اصلی این جریان و با روش تحلیلی توصیفی و رویکرد انتقادی، نخست دیدگاه و مهم ترین استدلال های قرآنی این جریان را تبیین می کند و سپس تفسیر و فهم آن ها از آیات را به نقد می کشد. یافته های پژوهش نشان می دهد که استدلال های قرآنی این جریان با چالش های جدی مواجه است؛ از جمله: خروج از سیاق تاریخی و شان نزول آیات، تعمیم ناروای مفاهیمی مانند شرک، کفر و ظلم، مغایرت با سیره عملی ائمه در تعامل با دیگر مسلمانان، تضاد با مبانی فقه امامیه در تفکیک میان «اسلام» و «ایمان»، تضاد با رویکرد وحدت گرایانه علمای بزرگ شیعه، رویکردی ظاهرگرا و اخباری به آیات، تکیه بر تطبیق های مصداقی بدون درنظرگیری مصالح عالیه امت اسلامی، دامن زدن به تنش های مذهبی، وهن تشیع، ممانعت از وحدت جهان اسلام، تبدیل لعن به یک کنش اجتماعی و اطلاق مفهوم «کافر» و «عدو» بر اهل سنت. بر این اساس، به نظر می رسد استدلال های قرآنی این جریان نه تنها از پشتوانه تفسیری استواری برخوردار نیست، بلکه در تقابل با سیره ائمه، مبانی فقه امامیه و رویکرد وحدت گرایانه علمای شیعه قرار می گیرد و نتیجه عملی آن، تضعیف وحدت جهان اسلام و وهن تشیع است.

کلیدواژه ها:

تقریب مذاهب ، وحدت اسلامی ، جریان شیرازی ، آیات برائت و لعن و ولایت ، شیعه انگلیسی.