مدیریت ریسک و بهره برداری بهینه از تاسیسات زیرزمینی مبتنی بر پیاده سازی چرخه عمر کامل در بستر مدل سازی اطلاعات ساختمان

تاسیسات زیرزمینی، ستون فقرات زیرساخت های شهری محسوب می شوند؛ با این حال، اهمیت حیاتی آن ها اغلب تنها زمانی آشکار می شود که اختلال در خدمات رسانی رخ می دهد. در پروژه های عمرانی ایران، عملیات خاک برداری جهت تعمیر، جابه جایی یا احداث زیرساخت های جدید، با ریسک های قابل توجهی از جمله برخورد با تاسیسات موجود (Utility Strike)، تاخیر در برنامه زمان بندی پروژه، آسیب به نیروی انسانی و حتی خسارات سنگین مالی همراه است. عامل اصلی این مخاطرات، عدم دقت یا نقص در داده های مربوط به موقعیت مکانی، عمق و مشخصات فنی خطوط مدفون است.به منظور مقابله با این چالش ها، این مطالعه یک چارچوب جامع مبتنی بر فناوری BIM را برای مدیریت چرخه حیات تاسیسات زیرزمینی پیشنهاد می دهد. این ساختار در پنج مرحله کلیدی تعریف شده است: گردآوری داده ها، پردازش داده ها، مدل سازی، پیاده سازی سیستم و به روزرسانی مستمر اطلاعات.در این پژوهش، یک پروژه بزرگراهی به عنوان نمونه موردی (Case Study) جهت اعتبارسنجی مدل انتخاب شد. فرآیند کار شامل مدل سازی یکپارچه و بصری سازی کریدور بزرگراه، خطوط لوله گاز زیرزمینی و دکل های انتقال فشار قوی فوق سطح با استفاده از نرم افزارهای Civil ۳D، InfraWorks و Navisworks بود.نتایج حاصل از پیاده سازی این چارچوب در یک کریدور ۵ کیلومتری، شناسایی ۵ نقطه تداخل بحرانی (شامل ۳ مورد برخورد خط لوله گاز با روسازی و ۲ مورد تداخل دکل های فشار قوی) بود که در نقشه های دوبعدی موجود، قابل تشخیص نبودند. بازبینی های تخصصی نشان داد که استفاده از مدل سازی BIM و شبیه سازی ۴ بعدی (۴D Simulation)، شفافیت برنامه ریزی ساخت را به شدت افزایش داده و امکان اتخاذ تصمیمات پیشگیرانه جهت جابه جایی تاسیسات را فراهم می کند. در نهایت، این چارچوب با تسهیل جریان اطلاعات و ارتقای همکاری میان ذینفعان، پتانسیل بالایی برای افزایش ایمنی عملیات خاک برداری و بهبود فرآیندهای تصمیم گیری در مدیریت زیرساخت ها دارد.

کلیدواژه ها:

مدل سازی اطلاعات ساختمان ، تاسیسات زیرزمینی ، بصری سازی سه بعدی ، چارچوب مدیریت تاسیسات ، مهندسی تاسیسات زیرسطحی