روابط عمومی شهرداری و محرکهای مشارکت شهروندان: چالشها و راهکارها در چارچوب شهر هوشمند

مفهوم شهر هوشمند به چارچوبی غالب برای حکومت شهری معاصر تبدیل شده است که عمدتا ناشی از پیشرفت فناوریهای دیجیتال و تصمیمگیری مبتنی بر داده است. با این حال، جهتگیری تکنوکراتیک غالب در توسعه شهر هوشمند، ابعاد اجتماعی-سیاسی حکومت شهری، بهویژه مشارکت شهروندان و ذینفعان را به حاشیه میراند. هرچند چارچوبهای حکومت هوشمند بهطور فزایندهای مشارکت را بهعنوان یک اصل هنجاری به رسمیت میشناسند، اما توجه تجربی محدودی به محرکهای مشارکتی که سبب ایجاد تعامل میان گروههای مختلف ذینفع شهری میشوند، معطوف شده است.این مطالعه با تحلیل محرکهای کلیدی موثر بر مشارکت ذینفعان در توسعه شهری در بستر یک شهر هوشمند و با نگاهی ویژه به چالشهای حکمرانی کلانشهرهای ایران همچون شیراز، به این شکاف میپردازد. این مقاله با تکیه بر نظریههای رفتاری و مشارکتی تثبیتشده، مدلی با عنوان «مدل محرکهای مشارکت شهری» توسعه میدهد که شامل چهار محرک اصلی است: فشار اجتماعی، محرک عاطفی، انگیزه منطقی و پاداش برای مشارکت. این مدل با بهرهگیری از دادههای نظرسنجی و شواهد مستند بازتابدهنده دیدگاههای بخش شهرداری، نهادهای مدنی و بخش خصوصی در بستر شیراز، مورد بررسی قرار میگیرد تا دفتر روابط عمومی و مشارکتهای شهروندی شهرداری را در طراحی راهبردهای ارتباطی حساس به محرکها هدایت کند.یافتههای این مطالعه، تفاوتهای معناداری را در پروفایلهای مشارکتی گروههای ساکنان، کارمندان شهرداری، سیاستمداران شهرداری و توسعهدهندگان بخش خصوصی نشان میدهد. محرکهای عاطفی و فشار اجتماعی بهعنوان تاثیرگذارترین محرکها در کل ظاهر میشوند، در حالی که انگیزه منطقی برای ذینفعان حرفهای برجستهتر است و پاداش برای مشارکت نقشی متمایز و در درجه نخست مرتبط با کارمندان شهرداری ایفا میکند. این یافته ها بر ضرورت تدوین راهبردهای ارتباطی و مشارکت شهری متمایز و حساس به محرکها تاکید دارند تا شمول، مشروعیت دموکراتیک و مشارکت بلندمدت در توسعه شهر هوشمند شیراز افزایش یابد.

کلیدواژه ها:

شهرهای هوشمند ، حکومت هوشمند ، مشارکت ذینفعان ، محرکهای مشارکت ، ارتباطات شهری ، توسعه شهری ، مشارکت شهروندان ، شهرداری شیراز