از تشریفات اداری تا حکمرانی شهری: بازتعریف روابط عمومی شهرداری بر مدار "هدف راهبردی" و "عاملیت شهروندی"

این مقاله پژوهشی و نظری، فراتر از روایت های سنتی و خطی توسعه رشته، به کالبدشکافی و نقد بنیادین استانداردهای روش شناختی و معرفت شناختی می پردازد که مورخان و نظریه پردازان به کمک آن ها مرزهای «تاریخ روابط عمومی» را ترسیم می کنند. مسئله اصلی پژوهش آن است که در غیاب اتفاق نظر بر سر تعاریف و معیارهای مشخص، بسیاری از رویدادها، کنش های ارتباطی و ابتکارات تاریخی مرتبط با تبادل اطلاعات یا مدیریت ادراک، یا به طور سلیقه ای از دایره تاریخ این رشته طرد شده اند و یا به اشتباه در ذیل مقولات دیگری نظیر پروپاگاندا، دیپلماسی عمومی یا تبلیغات تجاری دسته بندی گشته اند. نویسندگان با بازخوانی و تحلیل چالش های مفهومی پیرامون اصطلاح «عملکرد» (Function) در تاریخ نگاری ارتباطات، استدلال می کنند که تکیه صرف بر ساختارهای سازمانی مدرن، بوروکراسی های شرکتی قرن بیستم، یا نام گذاری های رسمی، پژوهشگران راچار انحراف دیدگاه ساخته و بخش عظیمی از تاریخ واقعی تعاملات انسانی و سازمان یافته را از چشم انداز علمی پنهان نگه داشته است.برای حل این بن بست تحلیلی، پژوهشگران چارچوب نظری جدید و انعطاف پذیری را پیشنهاد می کنند که شالوده آن بر دو مولفه ساختاری و بنیادین استوار است: «هدف استراتژیک» کنشگران، مروجان و شاغلان در طراحی و اجرای ابتکارات ارتباطی، و «عامل انسانی» (Human Agency) که ناظر بر میزان برخورداری مخاطب یا طرف مقابل از آزادی عمل، اراده معطوف به انتخاب، حق رد و قدرت تصمیم سازی مستقل است. با اقتباس خلاقانه از اندیشه ها و آرای ایوی لی در سال ۱۹۲۵، این مدل دوبعدی به مورخان و پژوهشگران ابزاری دقیق و عینی اعطا می کند تا بتوانند به شکلی سیستماتیک، مرزهای ظریف اما حیاتی میان «آنچه روابط عمومی اصیل و اخلاقی محسوب می شود» را از «آنچه صرفا پروپاگاندای اجباری، دستکاری افکار عمومی از طریق ارعاب یا تبلیغات یک طرفه است» تفکیک و جداسازی نمایند.به بیان دیگر، این مقاله نشان می دهد که ذهنیت روابط عمومی مقدم بر انجام تشریفات سازمانی مدرن بوده و ریشه های آن را می توان در قرن ها پیش از ظهور نهادهای رسمی نیز ردیابی کرد؛ مشروط بر آنکه عمل ارتباطی، هدفی آگاهانه و راهبردی را دنبال کرده و در عین حال، به سوژگی و کرامت عامل انسانی مخاطب احترام بگذارد. چنین رویکردی نه تنها تعصبات و انحصارهای تاریخ نگاری غرب محور (به ویژه تمرکز انحصاری بر ایالات متحده آمریکا) را درهم می شکند، بلکه راه را برای بازخوانی مستقل، همه جانبه و جهانی تاریخ روابط عمومی در بستر فرهنگ ها و ساختارهای سیاسی مختلف (از جمله جوامع آسیایی و سنتی تر) هموار می سازد و این رشته را به عنوان ابزاری برای موازنه قدرت، معناسازی مشترک و گفتگوی متقابل بازتعریف می کند.

کلیدواژه ها:

تئوری روابط عمومی ، تاریخ نگاری ارتباطات ، تحلیل عملکرد ، هدف استراتژیک ، عامل انسانی و عاملیت ، توازن قدرت ، نقد پروپاگاندا ، معناسازی.