نقش اینترنت اشیا در پایش بلادرنگ کیفیت هوا و مدیریت بحران های زیست محیطی

آلودگی هوا در کلان شهرهای ایران به یکی از جدی ترین چالش های بهداشت عمومی و مدیریت شهری تبدیل شده است. نظام پایش موجود، متشکل از ایستگاه های مرجع پرهزینه، با محدودیت های ساختاری در پوشش مکانی و زمانی مواجه است و شکاف قابل توجهی در داده های بلادرنگ مورد نیاز برای تصمیم گیری موثر وجود دارد. پژوهش حاضر با روش مروری نظام مند، به بررسی نقش اینترنت اشیا (IoT) در پایش بلادرنگ کیفیت هوا و ارائه چارچوبی بومی برای ایران می پردازد. یافته ها نشان می دهد که شبکه های حسگر کم هزینه مبتنی بر IoT، با بهره گیری از الگوریتم های کالیبراسیون مبتنی بر یادگیری ماشین نظیر XGBoost و TabNet، می توانند دقت اندازه گیری را به سطح قابل قبول برای کاربردهای عملیاتی برسانند. تجارب بین المللی بهبود قابل توجهی در دقت کالیبراسیون (R² بالای ۰.۹) و کاهش هزینه ها نشان می دهند. در ایران، سند ملی پایش کیفیت هوا راهکارهایی نظیر تدوین دستورالعمل استفاده از حسگرهای کم هزینه، اجرای پایلوت های ترکیبی و ایجاد قطب علمی تلفیق داده ها را پیشنهاد کرده است. با این حال، کیفیت داده، فقدان قابلیت همکاری و پراکندگی فناورانه همچنان به عنوان محدودیت های سیستمی اصلی باقی مانده اند. نتیجه گیری پژوهش بر ضرورت حرکت تدریجی از پروژه های پایلوت به یکپارچه سازی نظام مند و سرمایه گذاری در کالیبراسیون مبتنی بر یادگیری ماشین تاکید می کند.

کلیدواژه ها:

اینترنت اشیا ، حسگرهای کم هزینه ، کیفیت هوا ، یادگیری ماشین