شهرسازی بیوفیلیک (زیست گرا) و تاثیر آن بر سلامت روان و کیفیت زندگی شهروندان

شهرسازی بیوفیلیک به عنوان رویکردی مبتنی بر گرایش ذاتی انسان به طبیعت، در دهه های اخیر به عنوان راهکاری برای ارتقای سلامت روان و کیفیت زندگی شهروندان مطرح شده است. پژوهش حاضر با روش مروری نظام مند، به بررسی نقش شهرسازی بیوفیلیک در بهبود سلامت روان و کیفیت زندگی در بافت شهری ایران می پردازد. یافته ها نشان می دهد که شواهد بین المللی اثر معنادار طراحی بیوفیلیک بر کاهش استرس، بهبود خلق وخو و افزایش شادابی ذهنی را تایید می کنند و نظریه های کاهش استرس (SRT) و بازگرداندن توجه (ART) مبنای نظری این اثرگذاری را تشکیل می دهند. با این حال، در بافت ایران، مطالعه در شهر اردبیل نشان می دهد که میانگین تمامی مولفه های بیوفیلیک (زیرساخت، فعالیت، نگرش و آگاهی، نهادهای مرتبط و سلامت اجتماعی-روانی) کمتر از حد متوسط است و «نبود زیرساخت مناسب و عدم آگاهی مدیران و برنامه ریزان» به عنوان مانع اصلی شناسایی شده است. مطالعه در مهرشهر کرج نیز تاکید می کند که طبیعت باید از حاشیه زندگی شهری به متن آن منتقل شود. فراترکیبی بر ۳۹ مقاله داخلی نشان می دهد که تحقق شهر بیوفیلیک مستلزم توجه همزمان به پنج بعد اجتماعی، اقتصادی، زیست محیطی، کالبدی و عملکردی است. نتیجه گیری پژوهش بر ضرورت ارتقای آگاهی نهادی، تدوین چارچوب یکپارچه حکمرانی، بومی سازی الگوهای طراحی و نهادینه سازی مشارکت شهروندی تاکید می کند.

کلیدواژه ها:

سلامت روان ، شهرسازی بیوفیلیک ، فضای سبز ، کیفیت زندگی