نقش شهرداری ها در توسعه کشاورزی شهری: از بام های سبز تا مزارع عمودی

با گسترش شهرنشینی و کاهش تدریجی زمین های کشاورزی پیرامون شهرها، کشاورزی شهری از یک فعالیت حاشیه ای به راهبردی مهم برای تامین امنیت غذایی، کاهش جزایر حرارتی، بهبود کیفیت هوا و تقویت انسجام اجتماعی تبدیل شده است. این فعالیت طیف گسترده ای از شیوه ها از باغچه های محلی و بام های سبز گرفته تا مزارع عمودی پیشرفته با فناوری کنترل محیطی را در بر می گیرد. پژوهش های اخیر نشان داده اند که شهرداری ها، به عنوان نهاد متولی مقررات ساخت وساز، کاربری زمین و خدمات شهری، نقشی محوری در نهادینه سازی، تسهیل و گسترش کشاورزی شهری ایفا می کنند؛ نقشی که از طریق سیاست های حمایتی، مقررات منطقه بندی، مشوق های مالی و مشارکت با بازیگران غیردولتی محقق می شود.هدف پژوهش حاضر، بررسی و مقایسه نقش شهرداری ها در توسعه دو نوع اصلی کشاورزی شهری بام های سبز به عنوان شکلی نسبتا ساده و کم فناوری، و مزارع عمودی به عنوان شکلی پیشرفته و پرفناوری و شناسایی الگوهای حکمرانی موثر برای گسترش هر یک است. این پژوهش با رویکردی مروری-تطبیقی انجام شده و از طریق مطالعه اسنادی تجربه شهرهای پیشرو جهانی (مانند پاریس، میلان، توکیو و داکا) و تجربه داخلی ایران، چارچوبی مقایسه ای از الگوهای حکمرانی، ابزارهای سیاستی و موانع اجرایی این دو شکل از کشاورزی شهری ارائه می دهد.یافته های پژوهش نشان می دهد که توسعه بام های سبز عمدتا از طریق ابزارهای مقرراتی و تشویقی نسبتا ساده (مانند الزامات ساختمانی و تخفیف عوارض) قابل تحقق است، در حالی که توسعه مزارع عمودی، به دلیل پیچیدگی فنی و سرمایه بری بالا، نیازمند چارچوب حکمرانی دوسطحی شامل هماهنگی درون سازمانی شهرداری و مشارکت فعال با بخش خصوصی و نهادهای پژوهشی است. بر این اساس، پژوهش راهبردهایی متمایز برای تقویت نقش شهرداری ها در هر یک از این دو شکل کشاورزی شهری، متناسب با سطح فناوری و سرمایه موردنیاز آن ها، ارائه می دهد.

کلیدواژه ها:

کشاورزی شهری ، شهرداری ، بام سبز ، مزرعه عمودی ، حکمرانی شهری.