سیاست های تشویقی شهرداری ها برای نوسازی بافت های فرسوده: ارزیابی اثربخشی

بافت های فرسوده و ناکارآمد شهری به عنوان یکی از پیچیده ترین چالش های مدیریت شهری مدرن، نیازمند مداخلات برنامه ریزی شده و اتخاذ الگوهای انگیزش بخش جهت ارتقای تاب آوری کالبدی، اجتماعی و اقتصادی هستند. در سنوات اخیر، شهرداری ها و سیاست گذاران شهری متناسب با قوانین بالادستی، بسته های متنوعی از سیاست های تشویقی کالبدی، مالی و تراکمی را جهت جلب مشارکت مالکان، سرمایه گذاران و سازندگان در فرایند بازآفرینی شهری به کار گرفته اند. با این حال، مسئله اساسی چگونگی میزان اثربخشی این سیاست ها در تحقق نوسازی پایدار، جلوگیری از اعیان سازی پیامدساز و ارتقای کیفیت زندگی ساکنان بومی است. پژوهش حاضر با هدف ارزیابی جامع اثربخشی سیاست های تشویقی شهرداری ها در نوسازی بافت های فرسوده و شناسایی چالش ها و فرصت های کلیدی این ابزارها تدوین شده است. این تحقیق از نظر هدف، کاربردی و از نظر روش شناسی، مبتنی بر رویکرد توصیفی-تحلیلی و اسنادی (تلفیق مرور سیستماتیک ادبیات، سنتز پژوهشی و تحلیل قوانین و مصوبات شورای عالی شهرسازی و معماری) است.یافته های پژوهش نشان می دهد که سیاست های تشویقی کالبدی (نظیر اعطای طبقات تشویقی، تخفیف های عوارض صدور پروانه، تسهیل در تامین پارکینگ و تشویق تجمیع پلاک های ریزدانه) نقش موثری در افزایش تمایل سرمایه گذاران، تسریع نرخ صدور پروانه های ساختمانی و ارتقای ارزش املاک در بافت های ناکارآمد ایفا نموده اند. با این وجود، ارزیابی اثربخشی این سیاست ها رونمایی از نوعی «ناهمگونی در تحقق پذیری» دارد؛ بدین معنا که غلبه رویکرد صرفا کالبدی و سوداگرانه و غفلت از سرانه های خدماتی، زیرساخت های زیست محیطی و پایداری اجتماعی، در برخی موارد موجب جابه جایی ناخواسته گروه های کم درآمد (اعیان سازی) و فشار بر شبکه معابر محلی گردیده است. در نهایت، نتایج پژوهش بر لزوم چرخش از «مشوق های تراکمی یکنواخت» به سمت «بسته های تشویقی هوشمند، محله محور و متوازن» متناسب با توان اقتصادی ساکنان و ظرفیت زیست پذیری محلات تاکید می ورزد.

کلیدواژه ها:

سیاست های تشویقی ، بافت های فرسوده ، شهرداری ها ، ارزیابی اثربخشی ، بازآفرینی شهری پایدار.