بررسی رویکردهای نوین مدیریت زیرساخت های شهری با تاکید بر تاب آوری و توسعه پایدار

زیرساخت های شهری به عنوان یکی از ارکان اصلی توسعه اقتصادی، اجتماعی و زیست محیطی شهرها، نقش تعیین کننده ای در ارتقای کیفیت زندگی شهروندان و افزایش ظرفیت سازگاری جوامع شهری در برابر تغییرات و بحران ها دارند. با افزایش روند شهرنشینی، گسترش پیچیدگی سیستم های شهری، تغییرات اقلیمی، محدودیت منابع و افزایش مخاطرات طبیعی و انسان ساخت، رویکردهای سنتی مدیریت زیرساخت ها که عمدتا بر نگهداری، توسعه فیزیکی و پاسخ پس از وقوع بحران تمرکز داشتند، دیگر پاسخگوی نیازهای شهرهای مدرن نیستند. ازاین رو، حرکت به سمت رویکردهای نوین مدیریت زیرساخت با تاکید بر تاب آوری، پایداری و بهره گیری از فناوری های هوشمند به یکی از محورهای اصلی پژوهش های اخیر تبدیل شده است. هدف پژوهش حاضر، بررسی و تحلیل رویکردهای نوین مدیریت زیرساخت های شهری و تبیین نقش مفاهیم تاب آوری و توسعه پایدار در ارتقای عملکرد سیستم های زیرساختی است. این پژوهش با روش مطالعه کتابخانه ای و مرور تحلیلی منابع علمی انجام شده است. بدین منظور، مطالعات منتشرشده در پایگاه های علمی معتبر بین المللی شامل Web of Science، Scopus، ScienceDirect و SpringerLink بررسی و مفاهیم کلیدی مرتبط با مدیریت زیرساخت شهری، تاب آوری، توسعه پایدار، تحول دیجیتال و مدیریت هوشمند استخراج و تحلیل شدند. یافته های پژوهش نشان می دهد که مدیریت موثر زیرساخت های شهری در شرایط کنونی نیازمند گذار از رویکردهای خطی و واکنشی به سمت سیستم های یکپارچه، پیش بینانه و سازگارپذیر است. در این میان، تاب آوری زیرساختی به عنوان توانایی سیستم های شهری برای مقاومت، جذب، سازگاری و بازگشت به شرایط عملکردی مطلوب پس از مواجهه با اختلالات، یکی از مهم ترین مولفه های مدیریت نوین زیرساخت محسوب می شود. همچنین، توسعه پایدار با ایجاد تعادل میان ابعاد اقتصادی، اجتماعی و زیست محیطی، چارچوبی مناسب برای تصمیم گیری بلندمدت در حوزه زیرساخت های شهری فراهم می کند. بر اساس تحلیل مطالعات، چارچوبی مفهومی شامل پنج مولفه اصلی شامل مدیریت هوشمند داده محور، تاب آوری زیرساختی، توسعه پایدار، مدیریت ریسک و مشارکت ذی نفعان پیشنهاد شده است. نوآوری پژوهش حاضر در ارائه یک دیدگاه تلفیقی است که ارتباط میان فناوری های نوین مانند هوش مصنوعی، اینترنت اشیا و دوقلوهای دیجیتال را با اصول تاب آوری و توسعه پایدار در مدیریت زیرساخت های شهری تبیین می کند. نتایج این مطالعه می تواند به عنوان مبنایی برای سیاست گذاران شهری، مدیران زیرساخت و برنامه ریزان توسعه پایدار در جهت افزایش قابلیت سازگاری و عملکرد بلندمدت سیستم های شهری مورد استفاده قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

مدیریت زیرساخت شهری ، تاب آوری شهری ، توسعه پایدار ، مدیریت هوشمند ، تحول دیجیتال ، مدیریت ریسک ، شهر پایدار