تحلیل علم سنجی روندهای پژوهشی کاربرد هوش مصنوعی در آموزش ریاضی: ترسیم نقشه علمی و شناسایی مسیرهای تحول از سیستم های هوشمند تا هوش مصنوعی مولد

هوش مصنوعی در سال های اخیر به یکی از فناوری های تحول آفرین در حوزه آموزش تبدیل شده و کاربردهای آن در آموزش ریاضی، از سیستم های آموزش هوشمند و یادگیری تطبیقی تا هوش مصنوعی مولد و مدل های زبانی بزرگ، رشد چشمگیری داشته است. هدف پژوهش حاضر، ترسیم نقشه علمی پژوهش های انجام شده در زمینه کاربرد هوش مصنوعی در آموزش ریاضی، شناسایی روندهای انتشار، ساختار مفهومی، موضوعات راهبردی و مسیرهای نوظهور این حوزه است. این پژوهش با استفاده از روش تحلیل علم سنجی انجام شد. داده های پژوهش از پایگاه استنادی Scopus استخراج و پس از پالایش و غربالگری، ۱۴۷۵ مدرک علمی در بازه زمانی ۱۹۸۶ تا ۲۰۲۷ برای تحلیل نهایی انتخاب شد. تحلیل داده ها با استفاده از نرم افزارهای Bibliometrix (Biblioshiny) و VOSviewer انجام گرفت. یافته ها نشان داد که پژوهش های این حوزه در سال های اخیر رشد قابل توجهی داشته اند و پس از ظهور هوش مصنوعی مولد و ابزارهایی مانندChatGPT، شتاب انتشار مطالعات افزایش یافته است. تحلیل ساختار مفهومی نشان داد که موضوعات هوش مصنوعی، آموزش ریاضی، سیستم های آموزش هوشمند، یادگیری ماشین، هوش مصنوعی مولد و مدل های زبانی بزرگ، محورهای اصلی این حوزه را تشکیل می دهند. همچنین، تحلیل تحول زمانی بیانگر حرکت پژوهش ها از سیستم های هوشمند سنتی به سمت فناوری های مولد، تعامل انسان–هوش مصنوعی و توسعه سواد هوش مصنوعی است. نتایج این پژوهش تصویری جامع از وضعیت دانش موجود و جهت گیری های آینده پژوهش در زمینه هوش مصنوعی و آموزش ریاضی ارائه می دهد.

کلیدواژه ها:

هوش مصنوعی ، آموزش ریاضی ، تحلیل علم سنجی ، هوش مصنوعی مولد ، چت جی بی تی