نقش معاونان مدارس در توسعه تعامل سازنده میان معلمان

ضعف تعامل سازنده میان معلمان، یکی از موانع جدی توسعه حرفه ای و اثربخشی مدارس در نظام های آموزشی معاصر محسوب می شود. در حالی که پژوهش های حوزه رهبری آموزشی عمدتا بر نقش مدیر مدرسه متمرکز شده اند، معاونان مدارس به عنوان کنشگران میانی و «لایه پنهان رهبری» به طور نظام مند مورد غفلت قرار گرفته اند. این مقاله با رویکرد تحلیلی-مروری و با هدف تبیین نقش معاونان در توسعه تعامل سازنده میان معلمان، به مرور نظام مند و تحلیل انتقادی پژوهش های داخلی و خارجی طی دو دهه اخیر پرداخته است. مبانی نظری شامل رهبری توزیع شده (اسپیلین)، سرمایه اجتماعی (کلمن و پوتنام)، جو سازمانی (هالپین و کرافت)، یادگیری حرفه ای (هوگ) و چارچوب نقش های معاون (گلنز) چارچوب تحلیلی مقاله را تشکیل داده اند. یافته های اصلی نشان می دهد که معاونان از طریق سه نقش کلیدی یعنی تسهیل گری ساختاری (ایجاد زمان و مکان مشترک برای گفتگو)، میانجی گری فرهنگی (الگوسازی رفتار مشارکتی و کاهش رقابت مخرب) و حمایت عاطفی (کاهش ترس از قضاوت و افزایش امنیت روانی) می توانند تعامل سازنده را در میان معلمان توسعه دهند. با این حال، تحقق این نقش با چالش های جدی از جمله جایگاه مبهم سازمانی معاونان (نه مدیر و نه معلم عادی)، تضاد میان وظایف نظارت ارزیابانه و تسهیل گری همکارانه، حجم بالای کار مدیریتی و نبود برنامه های توسعه حرفه ای هدفمند برای معاونان مواجه است. نتیجه گیری مقاله آن است که توانمندسازی نظام مند معاونان از طریق بازتعریف نقش، طراحی دوره های تسهیل گری و مدیریت تعارض، و حمایت مدیران مدارس، یکی از کم هزینه ترین و در عین حال اثربخش ترین راهبردهای بهبود تعامل حرفه ای معلمان و ارتقای کیفیت نظام آموزشی محسوب می شود.واژگان کلیدی: معاونان مدارس، تعامل سازنده معلمان، رهبری میانی، توسعه حرفه ای، فرهنگ مدرسه