حق شهروندی بر فضای سبز شهری؛ تحلیل مبانی حقوقی، مسئولیت شهرداری و ساز وکارهای تضمین دسترسی عادلانه

فضای سبز شهری از عناصر اساسی زندگی سالم و شایسته شهروندان و یکی از مولفه های مهم کیفیت زندگی در شهرهای معاصر است. با وجود اهمیت اجتماعی، زیست محیطی و بهداشتی فضای سبز، در بسیاری از نظام های حقوقی، حق شهروندان نسبت به برخورداری از فضای سبز به صورت یک حق مستقل و صریح مورد توجه قرار نگرفته است. در حقوق ایران نیز اگرچه قوانین و مقررات متعددی به حفاظت از فضای سبز، جلوگیری از تخریب باغات و توسعه محیط زیست شهری پرداخته اند، اما مسئله «حق شهروندی بر برخورداری عادلانه از فضای سبز» همچنان نیازمند تحلیل مستقل حقوقی است.پرسش اساسی پژوهش حاضر این است که آیا می توان برخورداری از فضای سبز مناسب، ایمن و قابل دسترس را به عنوان یکی از حقوق شهروندی شناسایی کرد و در صورت کوتاهی یا اقدام زیان بار مدیریت شهری، برای شهروندان حق اعتراض و مطالبه ایجاد نمود؟این پژوهش با روش توصیفی تحلیلی، ضمن بررسی مبانی حقوقی حق بر محیط زیست، حقوق شهروندی، وظایف مدیریت شهری و مسئولیت شهرداری، مفهوم جدید «حق شهروندی بر فضای سبز شهری» را مورد بررسی قرار می دهد. فرضیه اصلی پژوهش آن است که اگرچه در حقوق ایران عنوان مستقلی تحت عنوان «حق بر فضای سبز شهری» به صورت جامع و صریح تثبیت نشده است، اما می توان این حق را از مجموعه اصول قانون اساسی، قوانین محیط زیستی، مقررات مربوط به شهرداری ها و مبانی حقوق عمومی استخراج کرد

کلیدواژه ها:

حقوق شهروندی ، فضای سبز شهری ، شهرداری ، حق بر محیط زیست ، عدالت شهری ، حقوق عمومی ، مسئولیت شهرداری.