مدل سازی معادلات ساختاری احساس خودارزشمندی بر اساس سبک های دلبستگی با نقش واسطه ای طرحواره های ناسازگار اولیه

احساس خودارزشمندی یکی از مولفه های اساسی سلامت روان شناختی است که در شکل گیری هویت، کیفیت روابط بین فردی، سازگاری هیجانی و نحوه مواجهه افراد با چالش های زندگی نقش مهمی ایفا می کند. شکل گیری این احساس تحت تاثیر عوامل گوناگونی قرار دارد که از جمله مهم ترین آن ها می توان به سبک های دلبستگی و طرحواره های ناسازگار اولیه اشاره کرد. سبک های دلبستگی در بستر روابط اولیه کودک با مراقبان شکل می گیرند و الگوهایی نسبتا پایدار درباره خود و دیگران ایجاد می کنند. طرحواره های ناسازگار اولیه نیز الگوهای عمیق و فراگیری از باورها، هیجان ها و خاطرات هستند که در دوران کودکی یا نوجوانی شکل می گیرند و ممکن است در طول زندگی تداوم یابند. هدف مقاله حاضر، مرور مبانی نظری و شواهد پژوهشی مرتبط با رابطه سبک های دلبستگی و احساس خودارزشمندی، با تاکید بر نقش واسطه ای طرحواره های ناسازگار اولیه است. این مقاله با رویکرد مروری روایتی و با اتکا به نظریه دلبستگی بالبی، نظریه طرحواره درمانی یانگ و مطالعات مرتبط با خودارزشمندی تدوین شده است. مرور نظری نشان می دهد که دلبستگی ناایمن می تواند با شکل گیری طرحواره هایی مانند نقص و شرم، محرومیت هیجانی، رهاشدگی و بی اعتمادی ارتباط داشته باشد. این طرحواره ها نیز ممکن است با ارزیابی منفی فرد از ارزش شخصی خود همراه شوند. بر این اساس، می توان طرحواره های ناسازگار اولیه را به عنوان سازوکارهای روان شناختی بالقوه ای در نظر گرفت که بخشی از ارتباط میان سبک های دلبستگی و احساس خودارزشمندی را توضیح می دهند. بااین حال، تایید تجربی نقش واسطه ای این طرحواره ها مستلزم پژوهش های تجربی و آزمون مدل های ساختاری است. توجه به این ارتباط می تواند در تدوین مداخلات روان شناختی مبتنی بر دلبستگی، اصلاح باورهای ناسازگار و تقویت احساس ارزشمندی مفید باشد.

کلیدواژه ها:

احساس خودارزشمندی ، سبک های دلبستگی ، طرحواره های ناسازگار اولیه ، نظریه دلبستگی ، طرحواره درمانی ، مدل مفهومی.