آموزش حقوق خانواده در مدارس: تحلیل ظرفیت پیشگیرانه در کاهش تعارضات خانوادگی

خانواده از بنیادی ترین نهادهای اجتماعی و حقوقی است و حمایت از آن نمی تواند صرفا به مداخله پس از وقوع اختلاف محدود شود. مسئله اصلی پژوهش آن است که آموزش حقوق خانواده در مدارس، با توجه به مبانی حقوقی و فقهی و ظرفیت های نظام تعلیم و تربیت ایران، چگونه می تواند به عنوان ابزار پیشگیری اولیه در کاهش عوامل قابل پیشگیری تعارضات خانوادگی موثر باشد. پژوهش با روش توصیفی تحلیلی و با استفاده از منابع قانونی، اسناد سیاستی و مطالعات علمی داخلی و خارجی انجام شده است. یافته ها نشان می دهد اصل دهم قانون اساسی و سند تحول بنیادین آموزش و پرورش، پشتوانه هنجاری و سیاستی مناسبی برای توجه به آموزش خانواده فراهم کرده اند و مقررات قانون مدنی درباره حقوق و تکالیف زوجین، مسئولیت های خانوادگی و حقوق کودک، محتوای لازم برای آموزش حقوقی عمومی را در اختیار قرار می دهند. پژوهش «سواد حقوقی خانواده» را به عنوان توانایی شناسایی موقعیت های حقوقی خانوادگی، درک حقوق و تکالیف، پیش بینی آثار تصمیم ها و تشخیص مسیر مناسب اقدام صورت بندی می کند. بر این اساس، اثر پیشگیرانه آموزش در سه سطح شناختی، رفتاری و ارجاعی قابل تحلیل است. شواهد تجربی از امکان اثرگذاری برخی مداخلات آموزشی بر سواد حقوقی، ارتباط زوجین و مدیریت تعارض حمایت می کنند، اما برای اثبات رابطه مستقیم آموزش مدرسه ای با کاهش نرخ دعاوی خانوادگی در ایران کافی نیستند. نتیجه آن است که آموزش حقوق خانواده باید به عنوان جزئی از نظام چندلایه پیشگیری و در کنار مهارت های ارتباطی، مشاوره تخصصی، سازوکارهای صلح و سازش و دسترسی به عدالت طراحی شود.

کلیدواژه ها:

آموزش حقوق خانواده ، سواد حقوقی خانواده ، پیشگیری ، تعارض خانوادگی ، حقوق خانواده