حمایت حقوقی از داده های پزشکی و زیستی بیماران در عصر دیجیتال

تحول دیجیتال در نظام سلامت، با فراهم کردن امکان جمع آوری، ذخیره سازی، پردازش و تبادل حجم گسترده ای از داده های پزشکی و زیستی، فرصت های قابل توجهی برای تشخیص، درمان، پژوهش و سیاست گذاری سلامت ایجاد کرده است؛ بااین حال، ماهیت حساس این داده ها، خطراتی جدی برای حریم خصوصی، محرمانگی و حقوق بنیادین بیماران به همراه دارد. هدف این پژوهش، بررسی ابعاد حقوقی حمایت از داده های پزشکی و زیستی بیماران در عصر دیجیتال و شناسایی مهم ترین الزامات حقوقی و چالش های موجود در این زمینه است. پژوهش حاضر با روش توصیفی تحلیلی و با بهره گیری از منابع کتابخانه ای و اسناد و مقررات حقوقی مرتبط انجام شده است. یافته های پژوهش نشان می دهد که رضایت آگاهانه، اصل محدودیت هدف، محرمانگی، امنیت داده ها، حق دسترسی و اصلاح اطلاعات و نیز تعیین حدود استفاده ثانویه از داده های سلامت، از مهم ترین مولفه های حمایت حقوقی از بیماران محسوب می شوند. همچنین، گسترش پرونده های الکترونیکی سلامت، پزشکی از راه دور، هوش مصنوعی و تبادل فرامرزی داده ها، ضرورت بازنگری و تکمیل چارچوب های قانونی موجود را افزایش داده است. بر این اساس، حمایت موثر از داده های پزشکی و زیستی مستلزم تدوین مقررات جامع، تعیین مسئولیت روشن برای اشخاص و نهادهای پردازشگر، تقویت ضمانت های اجرایی و ارتقای استانداردهای امنیتی است؛ به گونه ای که میان بهره برداری از ظرفیت های فناوری و پژوهش های پزشکی و صیانت از حریم خصوصی و حقوق بیماران تعادل برقرار شود.

کلیدواژه ها:

داده های پزشکی ، داده های زیستی ، حریم خصوصی ، حمایت حقوقی ، رضایت آگاهانه ، سلامت دیجیتال ، امنیت داده ها.