مسئولیت مدنی پزشک در اعمال پزشکی نوین

پیشرفت های شتابان علم پزشکی و گسترش فناوری های نوین، از جمله هوش مصنوعی، پزشکی از راه دور، جراحی رباتیک، ژن درمانی و سلول های بنیادی، موجب تحول اساسی در شیوه ارائه خدمات درمانی شده است. این تحولات، علاوه بر افزایش دقت و کیفیت خدمات پزشکی، مسائل و چالش های حقوقی جدیدی را در زمینه مسئولیت مدنی پزشکان ایجاد کرده است؛ به گونه ای که قواعد سنتی مسئولیت مدنی در بسیاری از موارد پاسخگوی روابط پیچیده میان پزشک، بیمار، مراکز درمانی و ارائه دهندگان فناوری نیست. ازاین رو، بررسی مبانی و حدود مسئولیت مدنی پزشک در اعمال پزشکی نوین، از مهم ترین مباحث حقوق سلامت به شمار می آید.هدف این پژوهش، تبیین مبانی حقوقی مسئولیت مدنی پزشکان در اعمال پزشکی نوین، بررسی خلاهای قانونی موجود در نظام حقوقی ایران و ارائه راهکارهایی برای ایجاد تعادل میان حمایت از حقوق بیماران و امنیت حقوقی پزشکان است. پژوهش حاضر با استفاده از روش توصیفی تحلیلی و با بهره گیری از منابع کتابخانه ای، قوانین و مقررات داخلی، از جمله قانون مسئولیت مدنی مصوب ۱۳۳۹، قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۹۲، قوانین و آیین نامه های وزارت بهداشت، آراء و نظریات حقوقی، به تحلیل موضوع پرداخته است.یافته های پژوهش نشان می دهد که اگرچه قواعد عمومی مسئولیت مدنی و مقررات قانون مجازات اسلامی، چارچوب کلی مسئولیت پزشکان را مشخص کرده اند، اما این مقررات عمدتا با رویکردی سنتی تدوین شده و درباره مسئولیت ناشی از فناوری های نوین، به ویژه هوش مصنوعی، پزشکی از راه دور، سامانه های هوشمند و سایر ابزارهای نوین درمانی، از جامعیت و شفافیت کافی برخوردار نیستند. این خلاهای قانونی موجب ابهام در تعیین مسئول جبران خسارت، کاهش امنیت حقوقی پزشکان و بیماران، افزایش اختلاف در رویه های قضایی و دشواری در احراز تقصیر شده است.نتایج پژوهش حاکی از آن است که اصلاح و روزآمدسازی قوانین مرتبط با مسئولیت مدنی پزشکی، پذیرش نظام مسئولیت متناسب با نقش اشخاص دخیل در فرایند درمان، توسعه بیمه مسئولیت حرفه ای پزشکان، تدوین دستورالعمل های تخصصی برای فناوری های نوین و تعیین استانداردهای قانونی استفاده از این فناوری ها، می تواند ضمن تضمین جبران خسارت بیماران، از تحمیل مسئولیت غیرمنصفانه بر پزشکان جلوگیری کرده و امنیت حقوقی لازم را برای توسعه خدمات نوین سلامت فراهم سازد. در نهایت، دستیابی به نظام حقوقی کارآمد در حوزه مسئولیت مدنی پزشکان مستلزم هماهنگی مستمر میان قانون گذاری، پیشرفت های علمی و الزامات حقوق سلامت است.

کلیدواژه ها:

ومسئولیت مدنی ، پزشک ، اعمال پزشکی نوین ، حقوق سلامت ، هوش مصنوعی ، پزشکی از راه دور ، جبران خسارت.