هوش مصنوعی و آینده آموزش ادبیات: تهدیدها و فرصت های تربیتی یک مطالعه مروری و تحلیلی

ورود ابزارهای هوش مصنوعی مولد به عرصه آموزش ادبیات، پرسش های بنیادینی را درباره ماهیت و آینده این حوزه تربیتی مطرح کرده است. این مقاله با روش مروری–تحلیلی، پژوهش های داخلی و بین المللی منتشرشده بین سال های ۲۰۲۱ تا ۲۰۲۶ را بررسی کرده و فرصت ها و تهدیدهای تربیتی هوش مصنوعی در آموزش ادبیات را تحلیل می کند. یافته ها نشان می دهد که ابزارهای هوش مصنوعی می توانند در شخصی سازی یادگیری، ارائه بازخورد فوری، تحلیل متون و تقویت انگیزه نوشتاری موثر باشند، اما همزمان خطر کاهش اصالت و صدای نویسنده، تضعیف اقتدار تفسیری معلم، سوگیری الگوریتمی و تهدید امنیت زبانی–فرهنگی را به همراه دارند. در بافت ایران، چالش های ویژه ای مانند کمبود منابع داده ای زبان فارسی، ضعف سواد دیجیتال معلمان و نابرابری زیرساخت ها وجود دارد. تجارب بین المللی نشان می دهد که موفقیت در تلفیق هوش مصنوعی به ایجاد چارچوب های اخلاقی، ارتقای توانمندی معلمان و توسعه ابزارهای بومی وابسته است. مقاله در پایان چارچوبی برای تلفیق هدفمند و اخلاقی هوش مصنوعی در آموزش ادبیات با محوریت نقش تربیتی معلم و حفظ اقتدار تفسیری انسان ارائه می دهد.

کلیدواژه ها:

هوش مصنوعی ، آموزش ادبیات ، آسیب شناسی تربیتی ، تفکر انتقادی ، خلاقیت ، سواد دیجیتال ، زبان فارسی