طراحی چارچوب مدیریتی و فرآیندی تخصیص پویای ناوگان حمل ونقل عمومی: گذار از قراردادهای ایستا به مدل های عملکردمحور مبتنی بر داده

تخصیص ناوگان حمل ونقل عمومی در ایران عمدتا بر پایه قراردادهای ایستا و مبتنی بر شاخص های ورودی مانند «تعداد سرویس ثابت» یا «کیلومتر طی شده» صورت می گیرد؛ رویکردی که در مواجهه با نوسانات مکانی-زمانی تقاضا ناکارآمدی آشکاری از خود نشان می دهد. پژوهش حاضر با هدف طراحی چارچوبی مدیریتی و فرآیندی برای گذار از تخصیص ایستا به تخصیص پویای مبتنی بر داده و عملکرد انجام شده است. روش پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر ماهیت، کیفی است. داده ها از طریق مصاحبه نیمه ساختاریافته با تعدادی خبره شامل مدیران ارشد سازمان حمل ونقل، نمایندگان پیمانکاران و متخصصان برنامه ریزی جمع آوری و با روش تحلیل مضمون و بهره گیری از نرم افزار تحلی کیفی تحلیل شدند. یافته ها منجر به شناسایی پنج چالش اصلی، چهار پیش نیاز زیرساختی و ارائه یک چارچوب فرآیندی چهارمرحله ای برای تخصیص پویا شد. همچنین شش شاخص کلیدی عملکرد برای جایگزینی در قراردادهای جدید پیشنهاد گردید. مطالعه تطبیقی تجربیات شهرهای پیشرو مانند لندن، سنگاپور و کوریتیبا نشان داد که گذار موفق به قراردادهای عملکردمحور نیازمند هم زمانی چهار عنصر «داده یکپارچه»، «چارچوب حقوقی شفاف»، «مکانیزم های مالی انعطاف پذیر» و «ظرفیت سازی سازمانی» است. نتیجه آنکه گذار به قراردادهای عملکردمحور، ضمن حفظ ثبات عملیاتی، بهره وری ناوگان را افزایش و هزینه های سربار را کاهش می دهد و شکاف میان مدل های نظری بهینه سازی و واقعیت های اجرایی سازمان های حمل ونقل را پر می کند.

کلیدواژه ها:

تخصیص پویای ناوگان ، قراردادهای عملکردمحور ، مدیریت مبتنی بر داده ، تحلیل مضمون ، افق غلتان مدیریتی