آموزش شهروندی و فرهنگ پرداخت عوارض: چارچوبی مفهومی برای ارتقای درآمدهای پایدار شهرداری ها

تحقق درآمدهای پایدار، پیش شرط اداره کارآمد شهرها و ارائه مستمر خدمات شهری است؛ با این حال، وابستگی زیاد شهرداری های ایران به درآمدهای ناپایدار وابسته به ساخت وساز، برنامه ریزی بلندمدت را با مخاطره مواجه کرده است. این مقاله با روش مفهومی–مروری و با گردآوری اسنادی–کتابخانه ای داده ها، در پی تبیین نقش آموزش شهروندی در ارتقای فرهنگ پرداخت عوارض و تحقق درآمدهای پایدار شهرداری ها است. یافته ها نشان می دهد آموزش شهروندی از سه مسیر افزایش آگاهی از حقوق و تکالیف مالی محلی، تقویت هنجارهای اجتماعی و مسئولیت پذیری در قبال شفافیت هزینه کرد، و کاهش اصطکاک های ادراک شده (پیچیدگی، ابهام، بی اعتمادی) می تواند فرهنگ پرداخت عوارض را نهادینه سازد. شواهد بین المللی نیز موید آن است که نهادهای مشارکتی و شفافیت مالی، روحیه تمکن و درآمدهای محلی را افزایش می دهند. در بستر ایران، با وجود تصویب قانون درآمد پایدار (۱۴۰۱)، موانع ساختاری و ضعف فرهنگ پرداخت، تحقق این درآمدها را محدود کرده است؛ از این رو، آموزش شهروندی به عنوان «فناوری نرم» سیاست گذاری می تواند حلقه مفقوده میان طراحی قانونی و تحقق عملی باشد. مقاله حاضر با تلفیق این دو رشته ادبیات، چارچوبی مفهومی شامل چهار گزاره نظری ارائه می دهد که پیوند آموزش شهروندی، فرهنگ پرداخت و درآمد پایدار را تبیین می کند. اجرای هم زمان برنامه های آموزشی نظام مند، شفافیت مالی و سازوکارهای مشارکتی محلی می تواند نرخ وصول عوارض و پایداری ترکیب درآمدی شهرداری ها را بهبود بخشد.

کلیدواژه ها:

آموزش شهروندی ، فرهنگ پرداخت عوارض ، درآمدهای پایدار ، شهرداری ها ، تمکن محلی