تاثیر رفتار تحریک آمیز بزه دیده بر اعمال کیفیات مخففه قضایی در حقوق کیفری ایران

در نظام های کیفری سنتی، بزه دیده عنصری منفعل و جرم پدیده ای تک بعدی ارزیابی می شد که بار مسئولیت آن صرفا بر دوش مرتکب سنگینی می کرد؛ اما تحولات نوین در حقوق جزا و جرم شناسی نشان می دهد که بسیاری از جرایم خشونت بار، محصول یک کنش و واکنش متقابل میان فاعل و قربانی است.پژوهش حاضر به واکاوی یکی از چالش برانگیزترین مباحث حقوق کیفری یعنی نقش و جایگاه رفتار تحریک آمیز و تقصیر بزه دیده در اعمال کیفیات مخففه قضایی (موضوع ماده ۳۸ قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۹۲) می پردازد. با بهره گیری از روش تحلیلی-استنباطی، و کمک گرفتن از منابع کتابخانه ای، این پژوهش نشان می دهد که گرچه رفتار تحریک آمیز بزه دیده (نظیر بدرفتاری های ساختاری، توهین یا پرخاشگری) ماهیت مجرمانه عمل را زائل نکرده و با دفاع مشروع تفاوت ماهوی دارد، اما به عنوان یک عامل شتاب دهنده در فروپاشی روانی مرتکب، درجه ی سرزنش پذیری اخلاقی او را به شدت کاهش می دهد. دستاورد اصلی این تحقیق بیانگر آن است که محکمه با استناد به اوضاع و احوال خاص مقارن با بزه و انگیزه واکنشی مرتکب، می تواند با اعمال جهات مخففه، عدالت ماهوی و تناسب میان جرم و مجازات را احیا کرده و از صدور احکام خشک و عاری از واقعیت های روانی روابط انسانی جلوگیری کند

کلیدواژه ها:

بزه دیده ، حقوق کیفری عمومی ، کیفیات مخفه جرم