آمار در متن، ریاضی در حاشیه: چرا بخش زیست شناسی علوم متوسطه از سواد داده بی نصیب مانده است؟ و چه مسیری برای تلفیق میان رشته ای پیش روست؟»

تحولات علمی و گسترش نقش داده ها در پژوهش های زیستی، ضرورت توجه به سواد داده در آموزش علوم تجربی را افزایش داده است. آموزش زیست شناسی دوره متوسطه، به دلیل ارتباط گسترده با داده های کمی، نمودارها، جداول و تحلیل های آماری، ظرفیت بالایی برای پرورش مهارت های داده محور در دانش آموزان دارد؛ با این حال، شواهد نشان می دهد که آموزش این مهارت ها همچنان با چالش هایی مواجه است و ارتباط میان آموزش زیست شناسی و مفاهیم آماری به صورت نظام مند شکل نگرفته است. پژوهش حاضر با هدف بررسی جایگاه سواد داده در آموزش زیست شناسی دوره متوسطه، شناسایی موانع تلفیق آموزش ریاضیات و علوم و تبیین مسیرهای میان رشته ای برای توسعه یادگیری داده محور انجام شده است. این پژوهش از نوع مروری تحلیلی بوده و با بررسی و تحلیل مطالعات مرتبط در زمینه آموزش علوم، سواد داده، آموزش آمار و یادگیری میان رشته ای انجام شده است. یافته ها نشان داد که سواد داده نقش مهمی در توسعه تفکر علمی، استدلال مبتنی بر شواهد و درک عمیق تر مفاهیم زیست شناختی دارد، اما عواملی مانند جدایی ساختاری دروس، تمرکز بر حفظ محتوا، کمبود فعالیت های داده محور و نیاز به توانمندسازی معلمان، مانع تحقق کامل آن شده اند. همچنین نتایج نشان داد که استفاده از رویکردهای میان رشته ای، یادگیری پروژه محور، فعالیت های کاوشگری، تحلیل داده های واقعی و بهره گیری از فناوری های آموزشی می تواند زمینه تلفیق موثر زیست شناسی و ریاضیات را فراهم کند. بر اساس یافته های پژوهش، حرکت از آموزش سنتی مبتنی بر انتقال محتوا به سوی آموزش مبتنی بر داده و شواهد، ضرورتی اساسی برای ارتقای کیفیت آموزش زیست شناسی است.

کلیدواژه ها:

سواد داده ، آموزش زیست شناسی ، آموزش میان رشته ای ، آموزش آمار ، تفکر علمی ، دوره متوسطه