بررسی اثربخشی آموزش نقاشی بر کاهش استرس ناشی از جنگ در نوجوانان

جنگ و مواجهه مستقیم یا غیرمستقیم با اخبار، تصاویر و پیامدهای آن می تواند سلامت روانی نوجوانان را تحت تاثیر قرار دهد و با افزایش اضطراب، نگرانی، آشفتگی هیجانی و نشانه های استرس پس از سانحه همراه شود. نوجوانان به دلیل ویژگی های رشدی و حساسیت بیشتر نسبت به محیط اجتماعی و خانوادگی، ممکن است در مواجهه با شرایط جنگی به حمایت های آموزشی و روان شناختی ویژه ای نیاز داشته باشند. یکی از رویکردهای مورد توجه در این زمینه، استفاده از هنر و به ویژه نقاشی به عنوان شیوه ای غیرکلامی برای بیان هیجانات و تجربه های دشوار است. پژوهش حاضر با هدف بررسی اثربخشی آموزش نقاشی بر کاهش استرس ناشی از جنگ در نوجوانان طراحی شده است. طرح پیشنهادی پژوهش از نوع نیمه تجربی با پیش آزمون، پس آزمون و گروه کنترل است. جامعه پژوهش را نوجوانان دوره متوسطه تشکیل می دهند و نمونه می تواند به صورت هدفمند و سپس تصادفی در دو گروه آزمایش و کنترل جایگزین شود. گروه آزمایش در یک برنامه آموزشی منظم نقاشی با محوریت بیان هیجانات، تجربه های ذهنی، احساس امنیت، امید، ارتباط اجتماعی و آینده نگری شرکت می کند، در حالی که گروه کنترل در دوره مطالعه مداخله هنری ساختاریافته دریافت نمی کند. برای سنجش استرس می توان از یک مقیاس استاندارد و متناسب با سن نوجوانان استفاده کرد و تغییرات نمرات پیش آزمون و پس آزمون را مورد تحلیل قرار داد. شواهد پژوهشی موجود نشان می دهد مداخلات مبتنی بر هنرهای خلاقانه می توانند در کاهش برخی نشانه های مرتبط با تروما و استرس در کودکان و نوجوانان موثر باشند. یک فراتحلیل، کاهش معنادار علائم استرس پس از سانحه را در مطالعات مداخلات هنری گزارش کرده است؛ با این حال، تفاوت میان انواع مداخلات هنری و ناهمگونی مطالعات، ضرورت پژوهش های دقیق تر درباره نقاشی به عنوان یک مداخله مستقل را نشان می دهد. در مجموع، آموزش نقاشی می تواند به عنوان یک ابزار آموزشی و حمایتی کم خطر برای فراهم کردن فرصت ابراز هیجانات، تقویت خودبیانگری و ایجاد فضای روانی حمایتگر در نوجوانان مورد بررسی قرار گیرد. با این حال، نقاشی نباید جایگزین خدمات تخصصی روان شناختی برای نوجوانانی شود که علائم شدید یا پایدار مرتبط با تروما دارند.واژگان کلیدی: آموزش نقاشی، استرس جنگ، نوجوانان، هنر، تنظیم هیجان، سلامت روان، استرس پس از سانحه.