طراحی برنامه ی درسی مبتنی بر چارچوب همگانی برای یادگیری (UDL) در آموزش دانش آموزان با اختلال طیف اتیسم

اختلال طیف اتیسم (ASD) با ناهمگونی چشمگیر در پروفایل های شناختی، ارتباطی و حسی همراه است؛ امری که طراحی برنامهی درسی یکسان و خطی را برای این جمعیت ناکارآمد می سازد. چارچوب «همگانی برای یادگیری» (UDL) با اتکا بر یافته های علوم اعصاب شناختی، سه اصل بنیادین ارائه می کند: راه های متعدد بازنمایی، راه های متعدد اقدام و بیان، و راه های متعدد مشارکت. این مقاله با روش مروری–تحلیلی، به بررسی مبانی نظری UDL، تناظر آن با ویژگی های شناختی–رفتاری دانش آموزان اتیستیک، و کاربرد عملی آن در طراحی برنامهی درسی می پردازد. جست وجوی نظام مند در پایگاه های علمی داخلی و بین المللی انجام شد و پس از اعمال معیارهای ورود و خروج، ۲۸ منبع برای تحلیل نهایی انتخاب گردید. تحلیل شواهد تجربی نشان می دهد که اجرای UDL با بهبود معنادار مشارکت تحصیلی (t(۷) = ۵.۲۱، p < .۰۰۱، d = ۱.۲۰) و تنظیم هیجانی (t(۷) = ۴.۸۷، p < .۰۰۱، d = ۱.۱۰) دانش آموزان اتیستیک همراه بوده است. با این حال، موانع اصلی شامل کمبود آموزش تخصصی معلمان، محدودیت منابع، و ناهمگونی اجرا شناسایی شده اند. مقاله در پایان، الزامات بومی سازی UDL در نظام آموزش وپرورش استثنایی ایران را مورد بحث قرار می دهد و پیشنهادهایی برای پژوهش های آینده ارائه می کند.واژگان کلیدی: همگانی برای یادگیری (UDL)، اختلال طیف اتیسم، طراحی برنامهی درسی، آموزش فراگیر، تنوع یادگیرنده، آموزش استثنایی