(ارتقای یادگیری رفتار سازه ای و زلزله در درس استاتیک از طریق درس پژوهی و میز لرزان دست ساز)

درس استاتیک و اصول رفتار سازه ای به دلیل برخورداری از مفاهیم انتزاعی همچون توزیع نیرو، مرکز جرم، کمانش ستون و پایداری جانبی، همواره به عنوان یکی از دشوارترین عناوین درسی در شاخه فنی و حرفه ای محسوب می شود و افت تحصیلی گسترده هنرجویان در این درس، نگرانی هنرآموزان و برنامه ریزان آموزشی را برانگیخته است. هدف اصلی پژوهش حاضر، بررسی میزان اثربخشی ترکیب فرآیند درس پژوهی هنرآموزان با فعالیت های عملی ساخت ماکت های سازه ای بارگذاری شده روی میز لرزان دست ساز در ارتقای یادگیری مفاهیم رفتار سازه ای و اصول پایداری در برابر زلزله است. پژوهش از نوع کاربردی و با روش شبه آزمایشی در قالب طرح پیش آزمون و پس آزمون همراه با گروه گواه اجرا شد. جامعه آماری شامل هنرجویان پایه دهم رشته ساختمان در هنرستان های فنی و حرفه ای بود که از میان آنان هفتاد و دو هنرجو به روش نمونه گیری خوشه ای چندمرحله ای انتخاب و در دو گروه آزمایش و گواه (هر کدام سی و شش نفر) جای دهی شدند. ابزارهای سنجش شامل آزمون محقق ساخته سنجش درک مفاهیم رفتار سازه ای، پرسشنامه نگرش علمی و چک لیست مشاهده ای عملکرد کارگاهی بود که روایی آن ها به تایید متخصصان رسید و پایایی آن ها از طریق آلفای کرونباخ محاسبه گردید. در گروه آزمایش، هنرآموزان طی چهار چرخه کامل درس پژوهی به طراحی، اجرا، مشاهده و بازنگری جلسات ساختمان یافته با ماکت ها و میز لرزان پرداختند و گروه گواه همان مفاهیم را به روش سخنرانی و حل تمرین فرا گرفتند. داده ها با آزمون تحلیل کوواریانس چندمتغیره و تک متغیره تحلیل شد. یافته ها نشان داد که میانگین نمرات گروه آزمایش در هر سه مولفه درک مفهومی، نگرش علمی و عملکرد عملی به شکل معناداری افزایش یافته و این رشد در مقایسه با گروه گواه از اندازه اثر بزرگی برخوردار است. نتایج حاکی از آن است که چرخه درس پژوهی همراه با آزمایش های دستی لرزه ای، با فعال سازی یادگیری حسی-حرکتی و برانگیختن کنجکاوی، ابهام مفاهیم انتزاعی را از میان برمی دارد و یادگیری عمیق و ماندگار را تضمین می کند.