فراتحلیل اثربخشی شیوه های نوین ارزشیابی تکوینی بر توسعه تفکر انتقادی یادگیرندگان

پژوهش حاضر با هدف فراتحلیل اثربخشی شیوه های نوین ارزشیابی تکوینی بر توسعه تفکر انتقادی یادگیرندگان انجام شد. این مطالعه از نوع کاربردی و از نظر روش، فراتحلیل کمی بر مبنای ترکیب اندازه اثر پژوهش های تجربی و شبه تجربی مرتبط بود. جامعه پژوهش شامل کلیه مطالعات منتشرشده در بازه ۲۰۰۵ تا ۲۰۲۵ درباره ارزشیابی تکوینی نوین و پیامد تفکر انتقادی بود که از پایگاه های علمی داخلی و خارجی گردآوری شدند. پس از جست وجوی نظام مند، غربالگری بر اساس ملاک های ورود و خروج، و حذف مطالعات تکراری یا فاقد داده های آماری لازم، مطالعات واجد شرایط انتخاب شدند. برای استخراج داده ها از سیاهه کدگذاری استفاده شد و متغیرهایی مانند مقطع تحصیلی، نوع مداخله تکوینی، مدت اجرا، ابزار سنجش تفکر انتقادی و کیفیت روش شناختی ثبت گردید. اندازه اثر مطالعات با شاخص هایی مانند d کوهن/گلاس یا g هجز محاسبه و به اندازه اثر مشترک تبدیل شد. به منظور ترکیب نتایج، با توجه به ناهمگنی مطالعات، از مدل اثرات تصادفی استفاده گردید و شاخص های Q کوکران و I² برای سنجش ناهمگنی به کار رفت. همچنین تحلیل حساسیت و بررسی سوگیری انتشار با نمودار قیفی و آزمون های آماری مرتبط انجام شد. یافته های فراتحلیل نشان داد که شیوه های نوین ارزشیابی تکوینی به طور کلی اثر مثبت و معناداری بر توسعه تفکر انتقادی یادگیرندگان دارند. نتایج تحلیل های تعدیل گر نیز حاکی از آن بود که نوع راهبرد تکوینی (مانند بازخورد توصیفی، همتاسنجی، خودسنجی و ارزشیابی مبتنی بر شواهد عملکردی)، مقطع تحصیلی و مدت مداخله می تواند شدت اثربخشی را تغییر دهد. بر این اساس، به کارگیری نظام مند ارزشیابی تکوینی نوین در طراحی آموزشی، می تواند زمینه رشد قضاوت منطقی، تحلیل استدلال ها و تصمیم گیری آگاهانه در یادگیرندگان را تقویت کند.

کلیدواژه ها:

کلمات کلیدی: فراتحلیل ، ارزشیابی تکوینی نوین ، بازخورد توصیفی ، همتاسنجی ، خودسنجی ، تفکر انتقادی ، اندازه اثر.