نقش بازی های فکری وآموزشی در توسعه توانمندی های منطقی و تحلیلی مسائل توسط دانش آموزان

پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش بازی های فکری و آموزشی در توسعه توانمندی های منطقی، استدلالی و مهارت های حل مسئله در میان دانش آموزان انجام گرفته است. شیوه پژوهش از نوع کاربردی و با رویکرد آمیخته (کمی-کیفی) صورت پذیرفت که در بخش کیفی از روش سنتزپژوهی متون علمی و در بخش کمی از طرح نیمه آزمایشی با پیش آزمون و پس آزمون همراه با گروه گواه بهره گرفته شد. جامعه آماری شامل دانش آموزان مقطع ابتدایی و متوسطه اول بود که بر اساس نمونه گیری خوشه ای چندمرحله ای انتخاب و در دو گروه آزمایش و کنترل جای دهی شدند؛ سپس پروتکل مداخلاتی مبتنی بر بازی های شناختی و استراتژیک در طول یک دوره زمانی مشخص بر روی گروه آزمایش اجرا گردید. ابزار گردآوری داده ها شامل آزمون های استاندارد تفکر منطقی، سیاهه ارزیابی مهارت حل مسئله و مصاحبه های نیمه ساختاریافته با مربیان آموزشی بود. مدل تحلیل مطالب در بخش کمی با استفاده از تحلیل کوواریانس چندمتغیری (مانکووا) در نرم افزار آماری انجام گرفت و داده های کیفی نیز از طریق تحلیل مضمون کدگذاری و طبقه بندی شدند. نتایج حاصل از تحلیل داده ها نشان داد که مشارکت هدفمند در بازی های فکری تاثیر معنادار و مثبتی بر انعطاف پذیری ذهنی، بازشناسی الگوها و تفکر نقادانه فراگیران دارد. همچنین مداخله آموزشی موجب ارتقای چشمگیر توانایی تصمیم گیری منطقی، پیش بینی پیامدها و ارائه راهکارهای خلاقانه در مواجهه با چالش های یادگیری گردید. بر این اساس، بازی های آموزشی نه تنها ابزاری سرگرم کننده، بلکه بستری ساخت یافته و پویا برای تبدیل مفاهیم انتزاعی به تجارب عملی و تعمیق درک مفهومی به شمار می روند. یافته های کیفی نیز گویای کاهش اضطراب رویارویی با مسائل پیچیده و تقویت روحیه تیمی و فرامعرفت در فرایند یادگیری دانش آموزان بود. در نهایت، نتایج این پژوهش بر لزوم گنجاندن سازمان یافته بازی های فکری در برنامه ریزی درسی و طراحی آموزشی مدارس به منظور پرورش تفکر تحلیلی دانش آموزان تاکید دارد.

کلیدواژه ها:

کلمات کلیدی: بازی های فکری و آموزشی ، توانمندی منطقی ، تفکر تحلیلی ، حل مسئله ، یادگیری فعال ، برنامه ریزی درسی.