نقش کلاس های فوق برنامه در کشف استعدادهای نهفته و شکوفایی خلاقیت دانش آموزان در محیط آموزشی

پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش و جایگاه کلاس های فوق برنامه در کشف استعدادهای نهفته و شکوفایی خلاقیت دانش آموزان در محیط های آموزشی به انجام رسیده است. فرایند این مطالعه از حیث هدف، کاربردی و از منظر شیوه اجرا، با اتکا به رویکرد توصیفی–تحلیلی و روش آمیخته (کیفی و کمی) صورت پذیرفته است. روند گردآوری داده ها با استفاده از مرور نظام مند اسناد، متون علمی معتبر و توزیع پرسش نامه های استاندارد خلاقیت و شناسایی استعداد در میان جامعه آماری دانش آموزان و معلمان سامان یافت. مدل تحلیل مطالب بر پایه تحلیل تماتیک (مضمونی) برای داده های کیفی و تحلیل عاملی و همبستگی پیرسون با بهره گیری از نرم افزارهای آماری برای سنجش روابط متغیرها استوار بوده است. یافته های به دست آمده نشان داد که برنامه های فوق برنامه متنوع—به ویژه در حوزه های هنری، علمی، پژوهشی و ورزشی—بستری انعطاف پذیر و به دور از فشارهای حافظه محور فراهم می سازند. این کلاس ها با تقویت تفکر واگرا، افزایش انگیزه درونی، ارتقای خودکارآمدی و ایجاد فرصت های یادگیری تجربی، زمینه ساز بروز توانمندی های مغفول دانش آموزان می شوند. نتایج حاصل از تحلیل های آماری نیز حاکی از وجود رابطه معنادار و مثبت بین تنوع کلاس های مکمل و افزایش سطح نوآوری و حل مسئله یادگیرندگان بود. علاوه بر این، محیط تعاملی و غیررسمی فوق برنامه ها نقشی بسزا در کاهش اضطراب و شکوفایی ظرفیت های ذهنی و مهارتی محصلان ایفا می کند. در نهایت، مشخص شد که بازطراحی هدفمند فعالیت های مکمل آموزشی می تواند مدرسه را به کانون پویای پرورش استعدادهای ناشناخته بدل سازد. بر این اساس، پیشنهاد می شود سیاست گذاران آموزشی زیرساخت های لازم را برای تخصیص منابع مناسب به فوق برنامه ها در مدارس فراهم آورند.

کلیدواژه ها:

کلمات کلیدی: کلاس های فوق برنامه ، کشف استعداد ، خلاقیت دانش آموزان ، محیط آموزشی ، یادگیری تجربی.