مدیریت نوین پسماند شهری با رویکرد توسعه پایدار و بازیافت حداکثری

افزایش شتابان شهرنشینی در دهه های اخیر، تولید پسماند شهری را به یکی از فوری ترین چالش های زیست محیطی، اقتصادی و مدیریتی قرن حاضر بدل کرده است. بر اساس گزارش بانک جهانی، جهان سالانه بیش از دو میلیارد تن پسماند جامد شهری تولید می کند و پیش بینی می شود این رقم تا سال ۲۰۵۰ به حدود ۳٫۴ میلیارد تن برسد (World Bank, ۲۰۱۸). روش سنتی «جمع آوری و دفن» دیگر پاسخگوی الزامات توسعه پایدار نیست؛ زیرا ضمن اتلاف منابع عظیم نهفته در پسماند، با نشت شیرابه، انتشار گازهای گلخانه ای و اشغال اراضی، هزینه های پنهان و بلندمدتی بر محیط زیست و نسل های آینده تحمیل می کند. مقاله حاضر با روش توصیفی–تحلیلی و اتکا به ادبیات نظری و اسناد بین المللی، الگوی نوین مدیریت پسماند شهری را بر پایه سه رکن «سلسله مراتب پسماند»، «اقتصاد چرخشی» و «بازیافت حداکثری» تبیین می کند. یافته ها نشان می دهد که تفکیک از مبدا، فناوری های پردازش زیستی و حرارتی، نظام های اقتصادی مبتنی بر ارزش گذاری پسماند و نهادسازی قانونی موثر، به ویژه در بستر قوانین ملی مانند قانون مدیریت پسماند ایران، می توانند بازیافت را از یک فعالیت حاشیه ای به ستون اصلی اقتصاد شهری تبدیل کنند. مقاله در پایان، راهبردهای عملیاتی گذار از الگوی دفع به الگوی بازیافت حداکثری را در سطح مدیریتی، فناورانه، فرهنگی و حقوقی پیشنهاد می کند.

کلیدواژه ها:

مدیریت پسماند شهری ، توسعه پایدار ، بازیافت حداکثری ، اقتصاد چرخشی ، تفکیک از مبدا ، سلسله مراتب پسماند