مقاله مروری-تحلیلی: تاب آوری محلات تبریز در برابر بحران های چندگانه: شناسایی شکاف های زیرساختی و اجتماعی

محلات شهری به عنوان واحدهای پایه ساختار شهر، نخستین خط دفاعی در برابر بحران ها و حوادث محسوب می شوند. تاب آوری محله ای به توانایی یک محله در جذب اختلالات، حفظ عملکردهای اساسی، سازگاری با شرایط جدید و بازیابی سریع پس از بحران اطلاق می شود . شهر تبریز به عنوان یکی از کلانشهرهای مهم شمال غرب ایران، هم زمان با تهدید چندگانه ای شامل زلزله، سیلاب شهری و آسیب پذیری اجتماعی مواجه است. مطالعات نشان می دهد که حدود ۴۰.۸ درصد از مناطق تبریز دارای تاب آوری پایین هستند و این مناطق عمدتا در بخش های شمالی شهر، منطبق بر سکونتگاه های غیررسمی، بافت های فرسوده و نزدیکی به گسل شمال تبریز قرار دارند . در بعد سیلاب نیز، ۶۴ نقطه از شهر تبریز به طور مستمر با خطر سیلاب و تجمع رواناب مواجه هستند و رابطه معکوسی بین فراوانی و گستره رخدادهای سیلابی و سطح تاب آوری شهری وجود دارد که این رابطه در ابعاد اجتماعی و زیرساختی بارزتر است . علاوه بر این، محلات کم برخوردار منطقه ۲ تبریز با چالش های هم زمان فقر، بیکاری، و ضعف زیرساخت های محلی مواجه هستند . این مقاله با هدف بررسی تاب آوری محلات تبریز در برابر بحران های چندگانه و شناسایی شکاف های زیرساختی و اجتماعی تدوین شده است.این مطالعه با رویکرد مروری-تحلیلی و با بهره گیری از یافته های پژوهش های معتبر انجام شده در زمینه تاب آوری محله ای و بحران های چندگانه تدوین شده است. منابع اصلی شامل مطالعه ارزیابی تاب آوری شهری تبریز با استفاده از مدل تصمیم گیری چندمعیاره و GIS ، مطالعه تحلیل خطر سیلاب و تاب آوری در تبریز با استفاده از سنجش از دور و مدل InVEST ، مطالعه شناسایی محلات کم برخوردار و آسیب پذیر منطقه ۲ تبریز ، مطالعه تاب آوری محلات غیررسمی تبریز با استفاده از روش تحلیل شبکه ای ، و مطالعه ارزیابی تاب آوری اقلیمی شهر تبریز با روش تاپسیس هستند.

کلیدواژه ها:

تاب آوری محله ای ، بحران های چندگانه ، شکاف زیرساختی ، شکاف اجتماعی ، تبریز ، سکونتگاه های غیررسمی ، زلزله ، سیلاب شهری.