ارزیابی اثرات زیست محیطی پروژه های بازآفرینی بافت تاریخی تبریز: چارچوب EIA یکپارچه

پروژه های بازآفرینی بافت تاریخی در عین حال که به تحقق توسعه پایدار شهری کمک می کنند، با چالش پیچیده ای در زمینه توازن بین حفاظت از میراث فرهنگی و بهبود شرایط زیست محیطی مواجه هستند. این پروژه ها معمولا شامل مرمت بناها، بهسازی زیرساخت ها و بازطراحی فضاهای عمومی است که اثرات زیست محیطی چندبعدی، تجمعی و بلندمدتی به همراه دارند. روش های سنتی ارزیابی اثرات زیست محیطی (EIA) عمدتا برای پروژه های جدید طراحی شده اند و نمی توانند ویژگی های خاص پروژه های بازآفرینی بافت تاریخی، از جمله محدودیت های حفاظت از میراث، حساسیت اجتماعی جوامع موجود، و تعامل اقدامات بازآفرینی با بافت تاریخی را به طور کامل در بر بگیرند. شهر تبریز به عنوان یکی از کلانشهرهای دارای میراث تاریخی غنی در شمال غرب ایران، نیازمند چارچوبی جامع برای ارزیابی اثرات زیست محیطی پروژه های بازآفرینی بافت تاریخی است. مطالعات نشان می دهد که پروژه های محرک توسعه شهری در زمینه منظر طبیعی و پوشش گیاهی عملکرد منفی و در زمینه مدیریت پسماند و آلودگی های زیست محیطی عملکرد مثبت داشته اند و بیشترین شکاف تغییرات (۱.۰۸-) مربوط به منظر طبیعی و تخریب آن بوده است . ارزیابی پایداری پروژه های بازآفرینی بافت تاریخی نیازمند در نظرگیری هم زمان چهار بعد زیست محیطی، اجتماعی-فرهنگی، اقتصادی و حمل ونقل است که در این میان بعد اجتماعی مهم ترین عامل برای دستیابی به نتایج پایدار در بافت های تاریخی محسوب می شود. این مقاله با هدف ساخت چارچوب EIA یکپارچه برای ارزیابی اثرات زیست محیطی پروژه های بازآفرینی بافت تاریخی تبریز تدوین شده است.این مطالعه با رویکرد مروری-تحلیلی و با بهره گیری از یافته های پژوهش های معتبر انجام شده در زمینه ارزیابی اثرات زیست محیطی و بازآفرینی بافت تاریخی تدوین شده است. منابع اصلی شامل مطالعه چارچوب ارزیابی پایداری پروژه های بازآفرینی مناطق شهری تاریخی که بر اهمیت بعد اجتماعی و جایگاه مستقل حمل ونقل تاکید دارد ، مطالعه تحلیل اثرات زیست محیطی پروژه های محرک توسعه شهری تبریز با استفاده از تحلیل شکاف و ضرایب رگرسیون لگاریتمی در SPSS ، تجربه کاربرد ماتریس لئوپولد و ماتریس اصلاح شده ICOLD در ارزیابی اثرات زیست محیطی پروژه های آبیاری ایران که اثربخشی روش های ماتریسی جامع را اثبات کرده است ، و مقررات ارزیابی اثرات زیست محیطی سازمان حفاظت محیط زیست ایران هستند.

کلیدواژه ها:

ارزیابی اثرات زیست محیطی (EIA) ، بازآفرینی بافت تاریخی ، چارچوب یکپارچه ، تبریز ، ماتریس لئوپولد ، پایداری شهری ، میراث فرهنگی.