ارزیابی چالش های اجرای پروژه های عمرانی در شهرداری ها و راهکارهای بهبود

پژوهش حاضر با هدف ارزیابی نظام مند چالش های اجرای پروژه های عمرانی در شهرداری ها و ارائه راهکارهای بهبود مبتنی بر بستر نهادی ایران انجام شد. مسئله اصلی آن است که بخش قابل توجهی از این پروژه ها با انحراف پایدار از اهداف زمان بندی، هزینه و کیفیت روبه رو هستند و اصلاحات پراکنده نیز به دلیل هم پوشانی چالش ها اثربخشی پایدار ندارند. برای این منظور، پژوهشی کاربردی و اکتشافی با رویکرد کیفی طراحی شد؛ داده ها از طریق تحلیل اسناد و مصاحبه نیم ساختاریافته با مدیران و کارشناسان عمرانی شهرداری ها، پیمانکاران و مشاوران، و اعضای هیئت علمی گردآوری و با تحلیل مضمون در شش مرحله کدگذاری و سازمان دهی شد. اعتبار یافته ها با مثلث سازی منابع، بازبینی همتا و دلفی خبرگان تامین گردید. یافته ها نشان داد چالش ها در سه سطح به هم پیوسته نهادی–حقوقی، سازمانی–مالی و عملیاتی–محیطی عمل می کنند. در سطح نهادی، ضعف قوانین ارجاع کار، ابهام اختیارات و نبود مقررات بومی؛ در سطح سازمانی–مالی، وابستگی حدود نیمی از درآمد شهرداری تهران به عوارض ساخت وساز و سهم اندک مشارکت در تامین منابع، ضعف نظارت و ناپایداری مدیریت؛ و در سطح عملیاتی–محیطی، تداخل تاسیسات، ضعف هماهنگی بین بخشی و مقاومت اجتماعی، مهم ترین موانع شناسایی شدند. الگوی هم پوشانی نشان داد اصلاح یک سطح بدون توجه به سطوح دیگر اثر پایدار ندارد و حتی راهکارهای فناورانه نیز مشروط به نهاد هماهنگ کننده و نیروی متخصص اند. بر این اساس، راهکارهای بهبود در قالب بسته ای یکپارچه شامل اصلاح نهادی–قراردادی، ظرفیت سازی سازمانی و فناورانه، تنوع بخشی مالی و مدیریت مشارکتی ذی نفعان ارائه شد. پیامد اصلی پژوهش آن است که ارتقای اجرای پروژه های عمرانی شهری مستلزم هم زمانی اصلاح قواعد نهادی، تقویت ظرفیت سازمانی و مشروعیت بخشی اجتماعی است.

کلیدواژه ها:

پروژه های عمرانی شهری ، شهرداری ، چالش های اجرا ، راهکارهای بهبود ، حکمرانی شهری