نقش مدیریت شهری در بهینه سازی پروژه های عمرانی شهرداری

پروژه های عمرانی شهرداری به دلیل پیوند مستقیم با کیفیت زندگی شهروندان و محدودیت منابع، نیازمند بهینه سازی نظام مند هستند؛ با این حال، شواهد نشان می دهد که تاخیرها، انحراف بودجه و ناکارآمدی در تخصیص منابع همچنان از چالش های اساسی مدیریت شهری است. پژوهش حاضر با هدف تبیین نقش راهبردی مدیریت شهری در بهینه سازی پروژه های عمرانی شهرداری و ارائه چارچوبی مفهومی برای تحلیل این نقش انجام شد. روش پژوهش آمیخته با طرح متوالی اکتشافی بود؛ در مرحله کیفی با مصاحبه نیمه ساختاریافته با هجده خبره و تحلیل مضمون، سازوکارهای اثرگذار شناسایی شد و در مرحله کمی با پرسشنامه محقق ساخته و نمونه گیری خوشه ای چندمرحله ای از ۳۸۴ مدیر و کارشناس، مدل با معادلات ساختاری آزمون شد. یافته ها نشان داد که مدیریت شهری از رهگذر سه سازوکار نهادی (یکپارچگی تصمیم گیری، شفافیت و پاسخگویی)، مالی (تنوع بخشی به منابع، انضباط بودجه ای و مشارکت عمومی–خصوصی) و اطلاعاتی (سامانه های پایش یکپارچه و تصمیم گیری مبتنی بر شواهد) بر چهار بعد بهینه سازی یعنی زمان، هزینه، کیفیت و پایداری اثر معنادار دارد؛ اثر این سازوکارها هم افزا و وابسته به یکدیگر است و ضعف در هر یک، اثربخشی دو سازوکار دیگر را تضعیف می کند. موانع اصلی در چهار دسته مالی و درآمدی، نهادی و قانونی، اطلاعاتی و نظارتی، و انسانی و سازمانی شناسایی شدند که تعامل میان آن ها چرخه ناکارآمدی را بازتولید می کند. همچنین یافته ها حاکی از آن بود که ابزارهای فنی و فناورانه بدون زیرساخت نهادی و مالی فراهم شده توسط مدیریت شهری، به بهینه سازی پایدار نمی انجامند و پایداری و مشروعیت بهینه سازی به پذیرش اجتماعی و پاسخگویی به انتظارات شهروندان وابسته است. از این رو، رویکردی یکپارچه ضروری است. نتیجه گیری پژوهش آن است که بهینه سازی پروژه های عمرانی پیش از آنکه مسئله ای مهندسی باشد، مسئله ای راهبری نهادی است و تحقق آن مستلزم ایجاد نهاد هماهنگ کننده فراگیر، اصلاح سازوکار مالی، سرمایه گذاری در سامانه های اطلاعاتی یکپارچه و ظرفیت سازی انسانی است.

کلیدواژه ها:

مدیریت شهری ، بهینه سازی پروژه ، پروژه های عمرانی شهرداری ، حکمروایی شهری ، سازوکار نهادی