اولویت بندی نوسازی و بهسازی لرزه ای ساختمان های موجود در شهرهای کوچک حاشیه تهران با رویکرد تاب آوری و نقش شهرداری در تسهیل آن

استان تهران بر پهنه لرزه خیز کوهستان البرز و گسل های فعال پیرامون آن قرار دارد و بخش مهمی از ساختمان های موجود در شهرهای حاشیه آن، پیش از الزامی شدن ضوابط لرزه ای نوین ساخته شده یا بدون نظارت کافی اجرا شده اند. مسئله این پژوهش آن است که با توجه به محدودیت منابع مالی و فنی در شهرداری های کوچک، بهسازی همزمان همه ساختمان ها ممکن نیست و نیاز به یک نظام اولویت بندی شفاف و قابل دفاع وجود دارد. هدف مقاله ارائه چارچوبی سه سطحی برای شناسایی، ارزیابی و اولویت بندی ساختمان های نیازمند بهسازی و تعیین نقش های شهرداری در تسهیل آن است. فرض پژوهش آن است که ترکیب ارزیابی سریع بصری، شاخص ترکیبی اولویت و بسته مشوق های محلی می تواند با هزینه محدود، بیشترین کاهش در خسارت جانی و مالی را فراهم کند. روش پژوهش توصیفی تحلیلی است و بر چارچوب چهارگانه تاب آوری لرزه ای، استاندارد ۲۸۰۰ و دستورالعمل های بهسازی ایران و منابع بین المللی ارزیابی سریع استوار است. در چارچوب پیشنهادی، ساختمان ها بر پایه آسیب پذیری سازه ای، میزان حضور و اشغال، اهمیت کارکردی و قابلیت اجرای بهسازی رتبه بندی می شوند. نتایج تحلیلی نشان می دهد که تمرکز نخست بر ساختمان های پرتراکم و عمومی مانند مدارس، مراکز درمانی، ساختمان های اداری و مجتمع های مسکونی با سازه ضعیف، بازده بیشتری دارد و اینکه شهرداری با ارائه مشوق های ضوابطی و مالی، ایجاد پایگاه اطلاعاتی و تسهیل صدور مجوز می تواند نقش کلیدی ایفا کند. محدودیت ها و الزامات اجرایی نیز بحث شده است.

کلیدواژه ها:

تاب آوری لرزه ای ، بهسازی ساختمان های موجود ، ارزیابی سریع ، نوسازی شهری ، شهرداری