تاب آوری شبکه حمل ونقل شهری در برابر بحران ها: چارچوب آمادگی و نقش سازمان حمل ونقل در شهر یزد

در هنگام بحران، خیابان ها و وسایل نقلیه همان چیزی هستند که تعیین می کنند امداد زودتر برسد یا دیرتر، مردم بتوانند محل خطر را ترک کنند یا نه، و آب و غذا و تجهیزات به مقصد برسند یا در راه بمانند. با این حال، در بسیاری از شهرها حمل ونقل بیشتر برای روزهای عادی طراحی شده و نقش آن در بحران، پس از وقوع رویداد و به صورت بداهه مطرح می شود. این مقاله با رویکرد توصیفی تحلیلی و بر پایه مرور ادبیات تاب آوری حمل ونقل و تجربه حرفه ای نگارنده در سازمان حمل ونقل بار و مسافر شهرداری یزد، می پرسد که یک سازمان حمل ونقل شهری در شهری با بافت تاریخی خشتی و فشرده، اقلیم گرم و کم باران و مخاطرات طبیعی گوناگون، چه اقداماتی را و با چه ترتیبی باید برای آمادگی در برابر بحران انجام دهد. شش اقدام شامل شناسایی معابر حیاتی و مسیرهای جایگزین، طرح تخلیه با ناوگان همگانی، انبار و ناوگان امدادی آماده به کار، مرکز فرماندهی یکپارچه، مانور دوره ای و تفاهم نامه بسیج ناوگان بخش خصوصی شناسایی و بر اساس اثرگذاری و امکان پذیری امتیازدهی تحلیلی شد. برای پایش آمادگی نیز دو شاخص زیان تاب آوری و ضریب آمادگی ناوگان تعریف گردید. یافته ها نشان می دهد که شناسایی معابر حیاتی و مانور، به دلیل هزینه کم و ارزش اطلاعاتی بالا، باید نخستین گام ها باشند و مرکز فرماندهی یکپارچه به دلیل پیچیدگی بیشتر، در مرحله بعد قرار گیرد. بر این پایه یک چارچوب سه مرحله ای (پیش از بحران، هنگام بحران و پس از بحران) و یک نقشه راه سی وشش ماهه پیشنهاد شده است. امتیازها برآیند قضاوت تحلیلی نگارنده است و برای تبدیل شدن به برآورد قطعی، به داده های میدانی و ارزیابی خطر رسمی نیاز دارد.

کلیدواژه ها:

تاب آوری ، حمل ونقل شهری ، مدیریت بحران ، تخلیه اضطراری ، یزد