تاثیر برنامه ریزی شهری بر هویت معماری و هویت مکانی شهرها

هویت معماری و هویت مکانی از مهم ترین مولفه های کیفیت محیط شهری و از عوامل اساسی در شکل گیری حس تعلق شهروندان به شهر و محله محسوب می شوند. شهرها علاوه بر ساختار کالبدی، دارای ویژگی های تاریخی، فرهنگی، اجتماعی، طبیعی و بصری هستند که در طول زمان هویت آنها را شکل داده است. برنامه ریزی شهری به دلیل نقش مستقیم خود در تعیین الگوی کاربری زمین، نحوه توسعه کالبدی، حفاظت از بافت های تاریخی، سازماندهی فضاهای عمومی، تعیین تراکم و ارتفاع ساختمان ها و هدایت سرمایه گذاری های شهری، تاثیر قابل توجهی بر حفظ یا تغییر هویت معماری و مکانی شهرها دارد. رشد سریع شهرنشینی، توسعه ساخت وساز، تغییر الگوهای اقتصادی و اجتماعی، افزایش ارزش زمین و گسترش الگوهای مشابه معماری در نقاط مختلف، در بسیاری از شهرها موجب تضعیف ویژگی های بومی و تاریخی شده است. در چنین شرایطی، برنامه ریزی شهری می تواند با اتخاذ رویکردی زمینه گرا، هویت تاریخی و فرهنگی شهر را حفظ کرده و در عین حال امکان پاسخگویی به نیازهای معاصر را فراهم کند. هویت گرایی در برنامه ریزی به معنای بازتولید گذشته نیست، بلکه به معنای شناخت ویژگی های متمایز هر مکان و استفاده خلاقانه از آنها در فرآیند توسعه است. هدف این پژوهش بررسی تاثیر برنامه ریزی شهری بر هویت معماری و هویت مکانی و ارائه راهکارهایی برای تقویت هویت شهرها است. روش پژوهش توصیفی تحلیلی بوده و با استفاده از مباحث نظری حوزه برنامه ریزی شهری، معماری، طراحی شهری، جغرافیای شهری و مدیریت شهری انجام شده است. یافته های پژوهش نشان می دهد که حفظ هویت نیازمند ارتباط میان برنامه ریزی شهری، معماری، طراحی شهری، حفاظت از میراث، مشارکت شهروندان و مدیریت یکپارچه شهری است. همچنین توجه به اقلیم، فرهنگ، تاریخ، ساختار اجتماعی و ویژگی های طبیعی هر شهر می تواند از شکل گیری محیط های مشابه و فاقد شخصیت جلوگیری کند.

کلیدواژه ها:

برنامه ریزی شهری ، هویت شهری ، هویت معماری ، معماری بومی ، منظر شهری ، میراث شهری