تحلیل نقش برنامه ریزی کاربری زمین در کاهش نابرابری های فضایی شهر

نابرابری فضایی یکی از مهم ترین چالش های شهرهای معاصر است که در قالب تفاوت در دسترسی به خدمات عمومی، امکانات آموزشی و درمانی، فضاهای سبز، شبکه حمل ونقل، فرصت های اقتصادی و کیفیت محیطی در میان محله های مختلف شهری نمایان می شود. نحوه توزیع کاربری های زمین شهری نقش مهمی در شکل گیری یا کاهش این نابرابری ها دارد. برنامه ریزی کاربری زمین، با تعیین مکان، میزان و نحوه استقرار فعالیت ها و خدمات شهری، می تواند زمینه توزیع متعادل تر امکانات و افزایش عدالت فضایی را فراهم کند. در مقابل، برنامه ریزی نامتوازن، تمرکز بیش از حد فعالیت ها در بخش هایی از شهر و بی توجهی به محله های کم برخوردار می تواند شکاف فضایی و اجتماعی میان مناطق شهری را افزایش دهد. هدف این مقاله بررسی نقش برنامه ریزی کاربری زمین در کاهش نابرابری های فضایی شهر و تحلیل سازوکارهایی است که از طریق آنها می توان دسترسی شهروندان به امکانات و خدمات را متعادل کرد. در این مقاله ضمن بررسی مفاهیم عدالت فضایی، کاربری زمین، نابرابری شهری و دسترسی، عوامل موثر بر توزیع فضایی خدمات شهری مورد بررسی قرار گرفته و نقش برنامه ریزی یکپارچه، حمل ونقل عمومی، فضاهای عمومی، کاربری های مختلط، توسعه مجدد بافت های کم برخوردار و مشارکت شهروندان تحلیل شده است. نتایج نشان می دهد که کاهش نابرابری فضایی صرفا با افزایش تعداد خدمات امکان پذیر نیست، بلکه کیفیت، مکان یابی، ظرفیت، دسترسی پذیری و ارتباط میان کاربری های مختلف نیز باید در برنامه ریزی مورد توجه قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

برنامه ریزی شهری ، کاربری زمین ، عدالت فضایی ، دسترسی شهری ، توسعه شهری ، جغرافیای شهری