اولویتبندی ریسکهای انحراف زمان و هزینه در پروژههای ساختمانی مسکونی شهر تهران با رویکرد مدیریت ساخت

پروژههای ساختمانی مسکونی تهران در معرض ریسکهای اقتصادی، مالی، مدیریتی، فنی، قراردادی و محیطی متعددی قرار دارند که میتوانند با انحراف زمان و هزینه همراه شوند. هدف پژوهش حاضر، شناسایی و اولویتبندی این ریسکها و تبیین محدود یافتههای کمی با استفاده از دیدگاه متخصصان است. پژوهش از نظر هدف کاربردی، از نظر ماهیت اکتشافی و با رویکرد آمیخته متوالی انجام شد. پس از مرور ادبیات، ۲۰ عامل در چهار منشا مالک، مشاور، پیمانکار و عوامل خارجی سازماندهی شد. ۲۳ مشارکتکننده حرفهای هر عامل را در دو بعد فراوانی وقوع و شدت پیامد، با مقیاس پنجدرجهای ارزیابی کردند. شاخص ریسک تجمیعی هر عامل از حاصل جمع حاصلضرب فراوانی در شدت و شاخص نرمالشده ریسک محاسبه شد. سپس چهار مصاحبه نیمهساختاریافته برای تبیین عوامل با اولویت بالاتر انجام و با تحلیل مضمون ترکیبی قیاسی-استقرایی بررسی شد. نتایج نشان داد در نمونه مورد مطالعه، تورم (۷۲٫۲٪)، نوسان قیمت مصالح (۶۸٫۲٪)، تاخیر در پرداخت (۶۱٫۴٪)، تغییرات بازار، اقتصاد و اوضاع سیاسی (۶۰٫۳٪) و مدیریت ضعیف پروژه (۵۶٫۵٪) بالاترین اولویتهای ادراکشده را داشتهاند. یافتههای کیفی نیز بر نقش جریان نقدی، تدارکات، هماهنگی، مستندسازی و تجربه مدیریتی تاکید داشت. با توجه به حجم نمونه محدود و نمونهگیری غیرتصادفی، نتایج بهعنوان رتبهبندی توصیفی در همین نمونه تفسیر میشوند و بیانگر رابطه علی یا تعمیم آماری نیستند. خروجی کاربردی پژوهش، اتصال اولویتهای ریسک به اقدامات مدیریت ساخت از جمله برنامهریزی تدارکات، کنترل جریان نقدی، بازبینی دورهای برآوردها و تقویت هماهنگی پروژه است.

کلیدواژه ها:

مدیریت ساخت ، پروژه ساختمانی مسکونی ، انحراف زمان ، انحراف هزینه ، شاخص ریسک