بررسی نقش زیرساخت های سبز در افزایش تاب آوری اکولوژیک و اجتماعی شهرها

رشد سریع شهرنشینی، افزایش تراکم ساخت وساز و گسترش سطوح نفوذناپذیر، موجب تغییرات گسترده در ساختار طبیعی شهرها شده است. در چنین شرایطی، شهرها بیش از گذشته در معرض پیامدهای ناشی از مخاطرات محیطی، فشارهای اکولوژیک و اختلالات اجتماعی قرار دارند. یکی از رویکردهای جدید در برنامه ریزی شهری برای پاسخ به این شرایط، استفاده از مفهوم « زیرساخت سبز» است. زیرساخت سبز مجموعه ای پیوسته یا شبکه ای از عناصر طبیعی و نیمه طبیعی شامل پارک ها، باغ ها، درختان خیابانی، بام های سبز، دیوارهای سبز، تالاب های شهری، مسیرهای سبز و سایر فضاهای طبیعی است که در کنار عملکرد اکولوژیک، نقش اجتماعی و کالبدی نیز ایفا می کنند. زیرساخت سبز برخلاف رویکردی که طبیعت را عنصری تزئینی در شهر تلقی می کند، آن را بخشی از سیستم اصلی شهر می داند. این زیرساخت می تواند در مدیریت رواناب، کاهش فشار بر شبکه های دفع آب، بهبود کیفیت محیط، ایجاد زیستگاه، کاهش آسیب پذیری در برابر برخی مخاطرات، تقویت ارتباطات اجتماعی و افزایش کیفیت فضاهای عمومی موثر باشد. از سوی دیگر، نحوه توزیع زیرساخت های سبز در شهر می تواند با عدالت فضایی و اجتماعی ارتباط داشته باشد. مقاله حاضر با رویکرد توصیفی تحلیلی، مفهوم زیرساخت سبز، تفاوت آن با فضای سبز سنتی، اجزای اصلی آن، کارکردهای اکولوژیک و اجتماعی، ارتباط آن با تاب آوری شهری و چالش های اجرایی آن را بررسی می کند. همچنین الزامات استفاده از زیرساخت سبز در شهرهای ایران مورد توجه قرار گرفته و چارچوبی برای برنامه ریزی شبکه های سبز شهری ارائه می شود.

کلیدواژه ها:

زیرساخت سبز ، تاب آوری شهری ، برنامه ریزی شهری ، اکولوژی شهری ، فضای سبز ، پایداری شهری.