بررسی نقش شهرسازی تاکتیکی در تحول فضاهای شهری و افزایش مشارکت شهروندان

شهرسازی تاکتیکی یکی از رویکردهای نسبتا جدید در برنامه ریزی و طراحی شهری است که بر مداخلات کوچک مقیاس، کم هزینه، سریع و غالبا قابل بازگشت در فضاهای شهری تاکید دارد. این رویکرد در واکنش به محدودیت های برخی شیوه های سنتی برنامه ریزی شکل گرفته است؛ شیوه هایی که معمولا اجرای پروژه های شهری را به فرایندهای طولانی، پرهزینه و تصمیم گیری های عمدتا نهادی وابسته می کنند. در شهرسازی تاکتیکی، فضاهای شهری می توانند از طریق مداخلات آزمایشی و مشارکتی به صورت موقت یا نیمه دائمی تغییر کنند و واکنش شهروندان نسبت به این تغییرات مورد ارزیابی قرار گیرد. اهمیت شهرسازی تاکتیکی تنها به تغییر کالبدی فضا محدود نمی شود، بلکه این رویکرد می تواند زمینه ای برای تقویت مشارکت اجتماعی، آزمون ایده های طراحی شهری، شناسایی نیازهای واقعی ساکنان و بازتعریف رابطه میان شهروندان و مدیریت شهری فراهم کند. استفاده از مبلمان موقت، تبدیل بخشی از فضاهای سواره به فضای پیاده، ایجاد فضاهای نشستن، سامان دهی فضاهای بلااستفاده، ایجاد فضاهای عمومی موقت و اجرای پروژه های هنری شهری از جمله نمونه های این نوع مداخلات محسوب می شوند. هدف این مقاله بررسی ابعاد نظری و عملی شهرسازی تاکتیکی و تحلیل نقش آن در تحول فضاهای شهری، افزایش مشارکت شهروندان، ارتقای کیفیت محیط شهری و کمک به فرایند تصمیم گیری برنامه ریزان است. همچنین فرصت ها، محدودیت ها، الزامات اجرایی و امکان استفاده از این رویکرد در شهرهای ایران مورد بررسی قرار می گیرد. نتایج تحلیلی نشان می دهد که شهرسازی تاکتیکی، در صورت برخورداری از چارچوب مدیریتی مناسب و ارتباط با برنامه ریزی بلندمدت، می تواند به عنوان ابزاری برای آزمایش راهکارهای شهری و شناخت بهتر نیازهای اجتماعی مورد استفاده قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

شهرسازی ، طراحی شهری ، مشارکت شهروندی ، فضای عمومی ، تاکتیک شهرسازی ، مدیریت شهری