ارزیابی ریسک های ژئوتکنیکی گودبرداری های عمیق در مناطق متراکم شهری با رویکرد تلفیقی مهاربندی، پایش رفتارنگاری و نظارت

گودبرداری های عمیق در بافت متراکم شهری ایران، به ویژه در عمق های ۱۵ تا ۳۰ متر، از پرریسک ترین مراحل اجرای ساختمان های بلندمرتبه به شمار می روند. پیچیدگی این موضوع تنها به مقاومت برشی خاک محدود نمی شود؛ بلکه اندرکنش میان لایه های ناهمگن پرکننده، چاه های جذبی متروکه، نشت شبکه های فرسوده تاسیسات، نوسان سطح آب زیرزمینی و بارهای دینامیکی ترافیک شهری، رفتار گود را از حالت های ساده تئوریک دور می کند. در این مقاله، ابتدا مهم ترین ریسک های ژئوتکنیکی و سازه ای گودبرداری های عمیق شناسایی و ریشه یابی شده اند؛ سپس پنج سامانه رایج مهاربندی شامل میخ کوبی (نیلینگ)، انکراژ پیش تنیده، قاب مهاربند، دیوار دیافراگمی و روش تاپ داون از دیدگاه سختی، کنترل تغییرشکل، ملاحظات حقوق همجواری و امکان سنجی اجرا در معابر کم عرض مقایسه شده اند. بر پایه ماتریس احتمال–پیامد ۵×۵، چارچوبی برای اولویت بندی ریسک و تصمیم گیری درباره تغییر روش مهاربندی ارائه شده است. در ادامه، ساختار پایش رفتارنگاری در سه سطح هشدار سبز، زرد و قرمز با حدود تغییرشکل و نرخ روزانه مشخص پیشنهاد گردیده و برای ابزارهای پایش (اینکلینومتر، سلول بار، پیزومتر) آستانه های کمی تعیین شده است. سرانجام، نقش نظارتی شهرداری ها و مراجع صدور پروانه در الزام به استعلام GIS تاسیسات، تایید مرحله ای ناظر مقیم ژئوتکنیک و بازدید پیش از حفاری ساختمان های همسایه تبیین شده است. نتیجه مقاله نشان می دهد که ایمنی گود تابع هم زمان سه عامل سختی سیستم نگهبان، کنترل آب زیرزمینی و رعایت حقوق همسایگی است و تلفیق انکراژ پیش تنیده یا دیوارهای صلب با پایش دقیق، کاهش معنادار ریسک را ممکن می سازد.

کلیدواژه ها:

گودبرداری عمیق ، ریسک ژئوتکنیکی ، مهاربندی ، پایش رفتارنگاری ، تغییرشکل جانبی ، نظارت شهری