تحلیل تاب آوری اقلیمی شهر اهواز در برابر گرمای شدید و گرد و غبار با تاکید بر زیرساخت سبز و آبی و کاربری اراضی

شهر اهواز به دلیل شرایط اقلیمی گرم و خشک، افزایش دمای هوا، توسعه سطوح ساختهشده، کاهش پوشش گیاهی و قرارگیری در معرض کانونهای منطقهای گرد و غبار، با مجموعهای از مخاطرات محیطی و اقلیمی مواجه است. تداوم موجهای گرما و رخدادهای گرد و غبار علاوه بر کاهش آسایش حرارتی، میتواند کیفیت هوا، سلامت شهروندان، مصرف انرژی و عملکرد زیرساختهای شهری را تحت تاثیر قرار دهد. هدف پژوهش حاضر، ارزیابی ظرفیتهای تابآوری اقلیمی شهر اهواز در برابر گرمای شدید و گرد و غبار و ارائه راهکارهایی مبتنی بر زیرساخت سبز و آبی و طراحی شهری اقلیممحور است. پژوهش حاضر از نظر هدف کاربردی و از نظر روش، توصیفی تحلیلی و مبتنی بر مرور نظاممند مطالعات منتشرشده و تحلیل یافتههای پژوهشهای جدید درباره اهواز و خوزستان است. در این راستا، مطالعات مربوط به ظرفیت سرمایشی زیرساخت سبز و آبی، آلودگی ذرات معلق، گرد و غبار و تغییرات تالابهای منطقه بررسی شد. یافتهها نشان میدهد ظرفیت سرمایشی در سطح شهر اهواز بهصورت یکنواخت توزیع نشده و بیشترین ظرفیت در امتداد رودخانه کارون و اراضی کشاورزی آبی مجاور آن مشاهده شده است. بر اساس مطالعهBalist et al. (۲۰۲۵)، شاخص ظرفیت سرمایشی در اهواز بین ۰/۱۲ تا ۰/۷۵ متغیر بوده و تنها حدود ۸/۳ درصد از مساحت شهر در طبقه ظرفیت سرمایشی بالا قرار داشته است. همچنین در برخی مناطق سبز و آبی، دمای سطح زمین حدود ۲ تا ۶ درجه سانتیگراد کمتر از مناطق ساختهشده گزارش شده است. از سوی دیگر، Hamidi et al. (۲۰۲۵) در بررسی ۱۲ساله کیفیت هوای اهواز، ۳۴۲۵ روز غبارآلود را شناسایی کردند و میانگین PM۱۰ را حدود ۲۲۳/۴ میکروگرم بر مترمکعب گزارش کردند. همچنینYousefi-Kebriya et al. (۲۰۲۵) رابطه معکوس معناداری میان کاهش سطح تالابهای هورالعظیم و شادگان و افزایش رخدادهای گرد و غبار نشان دادند. نتایج بیانگر آن است که ارتقای تابآوری اقلیمی اهواز مستلزم توسعه یک شبکه پیوسته سبز و آبی، حفاظت از رودخانه کارون و تالابهای منطقه، طراحی اقلیممحور فضاهای شهری، توسعه سامانههای پایش و هشدار سریع و تقویت همکاری بین نهادی و منطقه ای است.

کلیدواژه ها:

و تابآوری اقلیمی ، موج گرما ، زیرساخت سبز و آبی ، رودخانه کارون ، طراحی اقلیممحور.