برنامه ریزی فرهنگی شبانه: راهبردهای شهرداری برای تقویت حیات فرهنگی پس از غروب

شهرهای معاصر، به طور سنتی، بر پایه نظمی زمانی طراحی و مدیریت شده اند که فعالیت های خدماتی، فرهنگی و اجتماعی را عمدتا به ساعات کاری روز محدود می کند؛ پیامد این نظم، خالی شدن بسیاری از فضاهای شهری از حضور و فعالیت پس از غروب آفتاب است. در دو دهه اخیر، مفهوم «حیات شبانه» و «اقتصاد شبانه» به عنوان راهبردی برای احیای فرهنگی و اقتصادی مراکز شهری، توجه فزاینده ای در ادبیات علمی و سیاست گذاری شهری جهان یافته است. در همین راستا، نهاد نوظهور «شهردار شب» در بیش از چهل شهر جهان شکل گرفته تا میان خواسته های متعارض کار، تفریح و آسایش شبانه شهروندان میانجی گری کند.هدف پژوهش حاضر، شناسایی و تحلیل راهبردهای شهرداری برای برنامه ریزی فرهنگی شبانه و تقویت حیات فرهنگی شهر پس از غروب است. این پژوهش با استفاده از روش تحلیل محتوای کیفی، اسناد سیاستی، پژوهش های موردی جهانی و تجربه داخلی مرتبط با حیات شبانه شهری را بررسی و مضامین اصلی راهبردهای موثر شهرداری را استخراج کرده است. طبقه بندی شش گانه الگوهای حکمرانی اقتصاد شبانه — شامل مشارکت عمومی-خصوصی، کمیسیون شبانه، شهردار شب، مدیر شهر شبانه، گروه های فشار شبانه و سازمان های حمایتی شبانه — چارچوب تحلیلی اصلی این پژوهش را تشکیل می دهد.یافته های پژوهش نشان می دهد که موفق ترین راهبردهای برنامه ریزی فرهنگی شبانه، آن هایی هستند که به جای صرفا تنظیم گری محدودکننده (مانند کنترل ساعت فعالیت اماکن)، بر میانجی گری فعال میان ذی نفعان متعارض و برنامه ریزی مثبت برای غنی سازی فرهنگی فضای شبانه تمرکز دارند؛ یافته ای که با تجربه داخلی احیای حیات شبانه در میدان شهرداری رشت نیز هم راستا است، جایی که برنامه ریزی هدفمند فضای شهری توانسته سرزندگی شبانه محله را ارتقا دهد (پوراحمد، کهکی و سجودی، ۱۴۰۱). بر این اساس، پژوهش راهبردهایی عملی برای شهرداری ها در طراحی، مدیریت و حکمرانی حیات فرهنگی شبانه شهر ارائه می دهد.

کلیدواژه ها:

حیات شبانه ، اقتصاد شبانه ، برنامه ریزی فرهنگی ، مدیریت شهری ، شهردار شب.