بررسی نقش هوش مصنوعی مولد در تحول فرآیند طراحی معماری و شهرسازی؛ از ایده پردازی تا ارزیابی و بهینه سازی عملکرد

گسترش سریع فناوری های هوش مصنوعی مولد ، پارادایم های سنتی در فرآیند طراحی معماری و شهرسازی را از تولید صرف بازنمایی های بصری، به سمت تولید، مقایسه و ارزیابی طیفی از گزینه های طراحی پیچیده سوق داده است. مدل های مولد با توانایی درک و پردازش متن، تصویر، داده های هندسی و اطلاعات عملکردی، پتانسیل بالایی در کمک به طراح برای ایده پردازی، تولید فرم و حجم، سازماندهی فضایی، طراحی پلان و نما، و تحلیل سناریوهای شهری دارند. با این حال، یک شکاف فنی میان خروجی های این مدل ها و الزامات اجرایی وجود دارد؛ چرا که خروجی های هوش مصنوعی به تنهایی فاقد اعتبار فنی لازم برای تبدیل شدن به یک طرح معماری اجرایی هستند. این عدم قطعیت ناشی از چالش هایی نظیر عدم انطباق با الزامات سازه ای، تاسیسات، ضوابط اقلیمی، قابلیت ساخت، محدودیت های اقتصادی و حساسیت های فرهنگی و اجتماعی است.پژوهش حاضر با روش مروری-تحلیلی و با بررسی منابع معتبر داخلی و بین المللی، به واکاوی کاربردهای هوش مصنوعی مولد در مراحل مختلف طراحی و تحلیل فرصت ها و محدودیت های حاکم بر آن می پردازد. یافته های این تحقیق نشان می دهد که ارزش بنیادین این فناوری در افزایش ظرفیت جست وجوی طراحی، تولید سریع سناریوهای متنوع و ایجاد پیوند میان داده های متنی، تصویری و هندسی نهفته است. با این حال، برای عبور از مرحله تولید صرف به مرحله طراحی معتبر، ضرورت وجود یک گردش کار ترکیبی احساس می شود. در این الگو، جایگزینی معمار با ماشین معنا ندارد؛ بلکه باید به سمت شکل گیری همکاری هوشمند میان انسان و هوش مصنوعی حرکت کرد. در این ساختار، سامانه مولد نقش پیشنهاددهنده و تسهیل گر را ایفا می کند، در حالی که معمار مسئولیت اصلی در تعریف مسئله، انتخاب، اصلاح، ارزیابی و اعتبارسنجی نهایی خروجی ها بر اساس معیارهای فنی و انسانی را بر عهده دارد. این پژوهش با تبیین این الگوی همکاری، بستری نظری برای گذار از طراحی سنتی به طراحی مبتنی بر هوش مصنوعی فراهم می آورد.

کلیدواژه ها:

هوش مصنوعی مولد ، طراحی معماری و شهرسازی ، طراحی محاسباتی ، یادگیری ماشین ، بهینه سازی عملکرد.