نقش مدیریت شهری در توسعه گردشگری شبانه و بهبود اقتصاد شبانه کلان شهرها

در دهه های اخیر، فضای شهری تنها به ساعات روز محدود نمانده و «شب» به عنوان بستری جدید برای فعالیت های اقتصادی، فرهنگی و گردشگری در کلان شهرهای جهان مطرح شده است. اقتصاد شبانه و گردشگری شبانه، به عنوان زیرمجموعه ای از اقتصاد شهری، ظرفیت بالایی برای ایجاد اشتغال، افزایش درآمد شهرداری ها، احیای بافت های فرسوده مرکزی و ارتقای رقابت پذیری جهانی شهرها دارند. با این حال، توسعه این پدیده بدون حضور فعال و هدفمند نهادهای مدیریت شهری، غالبا با چالش هایی نظیر ناامنی، آلودگی صوتی، بی نظمی کاربری زمین و تعارض میان ساکنان و بازدیدکنندگان همراه می شود. پژوهش حاضر با هدف تبیین نقش مدیریت شهری در توسعه گردشگری شبانه و بهبود اقتصاد شبانه کلان شهرها انجام شده است. این مطالعه با رویکردی توصیفی–تحلیلی و با استفاده از روش مروری و تطبیقی، تجربیات مدیریتی شهرهایی نظیر آمستردام، لندن، بارسلونا و برخی کلان شهرهای آسیایی را در زمینه حکمرانی شب (از جمله الگوی «شهردار شب») بررسی و با وضعیت مدیریت گردشگری شبانه در کلان شهرهای ایران، به ویژه تهران، مقایسه می کند. یافته ها نشان می دهد که موفقیت گردشگری شبانه در گرو هماهنگی میان بخشی نهادهای شهری، تدوین چارچوب های قانونی و منطقه بندی متناسب با فعالیت های شبانه، سرمایه گذاری در زیرساخت های نورپردازی و حمل ونقل شبانه، و مشارکت جوامع محلی در فرایند تصمیم گیری است. همچنین مشخص شد که فقدان نهاد یکپارچه مدیریتی برای زمان شب، یکی از مهم ترین موانع توسعه پایدار این حوزه در کلان شهرهای ایرانی است. این پژوهش پیشنهاد می کند که مدیریت شهری با ایجاد نهادهای تخصصی حکمرانی شبانه، بازنگری در مقررات کاربری زمین و ساعات فعالیت، و طراحی راهبردهای بازاریابی مقصد شبانه، می تواند نقش موثرتری در بهره برداری اقتصادی و فرهنگی از ظرفیت های شبانه شهرها ایفا کند.

کلیدواژه ها:

مدیریت شهری ، گردشگری شبانه ، اقتصاد شبانه ، کلان شهر ، حکمرانی شهری.