نقش شهرداری ها در مدیریت گذار انرژی: از شهرهای فسیلی به شهرهای تجدیدپذیر

شهرها امروزه بیش از هفتاد درصد انرژی مصرفی جهان را به خود اختصاص می دهند و سهم قابل توجهی از انتشار گازهای گلخانه ای ناشی از فعالیت های انسانی را ایجاد می کنند؛ از این رو، گذار از سامانه های انرژی متکی بر سوخت های فسیلی به سامانه های مبتنی بر منابع تجدیدپذیر، به یکی از محوری ترین چالش های مدیریت شهری در سراسر جهان تبدیل شده است. اگرچه سیاست گذاری کلان انرژی معمولا در سطح ملی تدوین می شود، پژوهش های اخیر نشان داده اند که شهرداری ها، به دلیل نزدیکی به شهروندان، تسلط بر ابزارهای برنامه ریزی کاربری زمین، مقررات ساختمانی و زیرساخت های محلی، نقشی محوری و چندوجهی در تسهیل، تسریع و حتی هدایت این گذار ایفا می کنند. این نقش می تواند از طریق سازوکارهایی نظیر مقررات گذاری محلی، ارائه مستقیم خدمات انرژی، حکمرانی خود (کاهش مصرف در ساختمان ها و ناوگان شهرداری)، تسهیل گری برای بازیگران خصوصی، مشارکت با سایر ذی نفعان، و اجرای پروژه های آزمایشی نوآورانه صورت گیرد.هدف پژوهش حاضر، شناسایی و تحلیل نقش ها، ظرفیت ها و محدودیت های شهرداری ها در مدیریت گذار انرژی شهری، از وضعیت اتکا به سوخت های فسیلی به سوی بهره گیری از منابع تجدیدپذیر است. این پژوهش با رویکردی مروری-تحلیلی و با استفاده از روش تحلیل SWOT انجام شده است تا نقاط قوت، ضعف، فرصت ها و تهدیدهای پیش روی شهرداری ها در ایفای این نقش را به صورت نظام مند شناسایی و دسته بندی کند. داده های پژوهش از طریق مطالعه اسنادی پیشینه جهانی و تجربه داخلی، و تکمیل ماتریس ارزیابی عوامل داخلی و خارجی توسط پانلی از کارشناسان حوزه انرژی و مدیریت شهری گردآوری شده است.یافته های پژوهش نشان می دهد که شهرداری ها از نقاط قوتی نظیر مالکیت زیرساخت های محلی و نزدیکی به شهروندان برخوردارند، اما با ضعف هایی چون محدودیت منابع مالی و تخصص فنی مواجه اند؛ در سوی دیگر، فناوری های رو به کاهش هزینه و تعهدات بین المللی اقلیمی فرصت هایی برای این گذار فراهم می آورند، در حالی که وابستگی ساختاری به درآمدهای سوخت فسیلی و ضعف اختیارات قانونی، تهدیدهایی جدی به شمار می روند. بر این اساس، راهبردهایی برای تقویت نقش شهرداری ها در این گذار پیشنهاد شده است.

کلیدواژه ها:

گذار انرژی ، شهرداری ، انرژی تجدیدپذیر ، مدیریت شهری ، حکمرانی اقلیمی.